نحوه مرگ ستارۀ غول‌پیکر پژوهشگران را سردرگم کرد!

بیگ بنگ: بتلگئوس (Betelgeuse) یا آلفا شکارچی، درخشان ترین ستاره صورت فلکی شکارچی بسیار سردتر از آن است که با نظریه‌های کنونی بتوان توضیح داد که چگونه با نزدیک شدن به مرگ خود، جرم خود را از دست می‌دهد.

بتلگئوس ستاره‌ای غول‌پیکر به رنگ سرخ است، به همان شکلی که خورشید در آینده خواهد بود.

بتلگئوس ستاره‌ای غول‌پیکر به رنگ سرخ است، به همان شکلی که خورشید در آینده خواهد بود.

به گزارش بیگ بنگ به نقل از انجمن فیزیک ایران، رصدهای جدید از ستاره درخشان بتلگئوس، که به عنوان کتف صورت فلکی جبار یا شکارچی معروف است، پرسش‌های جدیدی را پیش روی اخترشناسان قرار می‌دهد، از جمله این که چگونه این ستاره مقادیر عظیم گاز را به داخل فضای بین‌ستاره‌ای وارد خواهد کرد. بتلگئوس ستاره غول‌پیکر سرخ‌رنگی است که به پایان عمر خود نزدیک است، یعنی در برهه‌ای از زمان قرار دارد که خورشید میلیاردها سال دیگر به آن خواهد رسید. اخترشناسان ابط الجوزا را با امید یافتنِ اطلاعاتی درباره سرنوشت نهایی خورشید مطالعه می‌کنند.

اما گراهام هارپر، اخترفیزیک‌دانِ دانشگاه کلرادو بولدر، معتقد است که «در حال حاضر با مشکلی روبه‌رو هستیم». «اگر بخواهی جرم آزاد کنی، مجبوری که به آن انرژی بدهی، ولی ما چنین چیزی را مشاهده نمی‌کنیم». هارپر و همکارانش از رصدخانه استراتوسفری(SOFIA) برای ستاره‌شناسی فروسرخ آمریکا-آلمان، استفاده کردند که در آن تلسکوپی ۲٫۵ متری روی هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ ارتقا یافته‌ای سوار شده است، تا درجه حرارت این ستاره را اندازه‌گیری کند. آنها دریافتند که جو بیرونی ستاره بسیار سردتر از آن است که انتظار داشتند. در حقیقت آن قدر سرد است که به نظر نمی‌رسد دارای انرژی کافی باشد تا گازها را از جاذبه گرانشی‌اش خارج کند و به داخل فضا بفرستد.

موقعیت ستاره درخشان بتلگئوس در صورت فلکی شکارچی

موقعیت ستاره درخشان بتلگئوس در صورت فلکی شکارچی

هارپر در روز ۷ ژانویه در جلسه انجمن ستاره‌شناسی آمریکا در کیسیمی فلوریدا گفت: «این موضوع تمام مدل‌های نظری ما را با مشکل روبه‌رو کرده است». هنگامی که ستاره‌هایی شبیه به خورشید به پایان عمر خود نزدیک می‌شوند، اندازه آنها همانند بالون‌های غول‌آسا بزرگ می‌شود و شروع به بیرون فرستادن گاز می‌کنند. در یک میلیون سال آینده، بتلگئوس حدود یک‌چهارم جرم خود را از دست خواهد داد، ولی ستاره‌شناسان نتوانسته‌اند توضیح دهند که این ستاره انرژی لازم برای انجام این کار را از کجا تأمین می‌کند!

یک پاسخ این است که میدان‌های مغناطیسی قویِ درون ستاره این جریان‌های گازی را به خارج می‌راند. اما هارپر می‌گوید در مقاله‌ای در نشریه Nature در سال ۱۹۹۸ دمای بتلگئوس در طول موج‌های رادیویی اندازه‌گیری شده و مشخص گشته که دمای آن هزاران درجه سردتر از مقداری است که انتظار داریم در صورت وجود میدان‌های مغناطیسی باشد. هم‌اکنون شاهد آن هستیم که دمایش حتی بسیار سردتر از آن نیز باشد. «فیزیک پایه‌ای در این‌جا جواب نمی‌دهد».

حالت سرد

در ماه مارس، گروه هارپر ابزار فروسرخ را که سوار بر سوفیا بود، به کار گرفتند تا نور ساطع‌شده از بتلگئوس را مورد مطالعه قرار دهند. پژوهشگران سرعت گاز خارج‌شده از سطح ستاره را اندازه‌گیری، و دمای متناظر با آن را محاسبه کردند. با وجود آنکه مطالعات رادیویی سال ۱۹۹۸ دمای مواد خارج شده از ستاره را ۱۵۰۰-۳۵۰۰ کلوین ثبت کرده بود، داده‌های به دست آمده از سوفیای جدید این دما را سردتر و برابر با ۵۴۰ کلوین دانسته بود.

رصدخانه سوفیا این پیچیدگی‌های فنی را برطرف کرده است.

رصدخانه سوفیا این پیچیدگی‌های فنی را برطرف کرده است.

هارپر می‌گوید نظریه‌پردازانی که سعی دارند توضیح دهند چه اتفاقی در لایه‌های بالایی جو این ستاره در حال وقوع است، با مشاهده دمای پایین اندازه‌گیری‌شده‌ی آن با مشکلاتی روبرو شدند. این اتفاق نه تنها نشان می‌دهد میدان‌های مغناطیسی دلیل بیرون راندن این گازها نیست، بلکه سایر احتمالات را نیز با اما و اگر همراه می‌کند مانند فشار تابشی ناشی از نور ستاره، یا گونه‌هایی از شوک‌های داخلی که موجب تپش‌های ستاره‌گونه می‌شود. هارپر ادامه می‌دهد: «ما نمی‌دانیم ستاره چگونه گازها را بیرون می‌دهد و نمی‌دانیم بعد از آن به چه صورت درخواهد آمد».

سایر پژوهش‌های ارائه‌شده در این جلسه نیز بر بی‌ثباتی بتلگئوس تأکید کردند. گروهی به سرپرستی ستاره‌شناسی به نام گینان از دانشگاه ویلانووا در پنسیلوانیا نتایج بیش از چهار دهه مشاهدات خود را که با استفاده از تلسکوپ‌های کوچک روی زمین ثبت شده بود، گزارش دادند. آنها معتقد بودند که نور این ستاره در سیکل‌هایی که بین حدود یک سال تا چندین سال متغیر است، نوسان می‌کند.

بتلگئوس که در فاصله حدود ۱۸۴ پارسک (۶۰۰ سال نوری) قرار دارد، یکی از نزدیک‌ترین ستارگان غول‌پیکر سرخ رنگ به حساب می‌آید. وقتی منفجر شود، شاید چندین میلیون سال بعد، می‌تواند به صورت ماه کامل بدرخشد. هارپر می‌گوید نفهمیدن فیزیکِ این ستاره مرموز به این معناست که پژوهش‌گران برای فهمیدن سایر ستارگان غول‌پیکر سرخ‌رنگ در جهان با مشکل مواجه خواهند بود.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: nature.com

image_pdfimage_print
(19 نفر , میانگین : 4٫95 از 5)
لینک کوتاه مقاله : http://bigbangpage.com/?p=43877
تحریریه‌ی بیگ بنگ

تحریریه‌ی بیگ بنگ

وب سایت بیگ بنگ یک سایت علمی، تحقیقاتی میباشد که توسط تعدادی از علاقمندان به علم و دانش اداره می شود. این سایت از اواخر سال 1390 تاکنون به فعالیت خود در این حوزه ادامه داده است.

شما ممکن است این را هم بپسندید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *