مریم میرزاخانی، نابغه ریاضی ایران و جهان درگذشت

بیگ بنگ: در حالی که 3 روز پیش برای اولین بار خبر ابتلای مریم میرزاخانی نابغه ریاضی جهان به سرطان در رسانه ها منتشر شد، وی صبح امروز به دلیل وخامت حالش درگذشت. سایت علمی بیگ بنگ درگذشت این بانوی فعال در زمینۀ علم ریاضیات را به خانواده و دوستارانش تسلیت عرض می کند.

دکتر فیروز نادری با انتشار عکسی از مریم میرزاخانی در توئیتر و اینستاگرام خود در پاسخ به مخاطبانی که در مورد صحت خبر فوت میرزاخانی می‌پرسیدند، گفت: یک نابغه؟ بله و همچنین یک دختر، یک مادر و یک همسر. نادری دقایقی پیش با درج یک تصویر سیاه در پیج اینستاگرام خود نوشته بود: امروز یک چراغ خاموش شد. این قلبم را به درد می‌آورد… خیلی زود رفت. در روزهای گذشته اخباری منتشر شد مبنی بر اینکه مریم میرزاخانی نابغه ریاضی ایران و جهان با بیماری سرطان مبارزه می‌کند.

دکتر مریم میرزاخانی نخستین زن ریاضیدان جهان به شمار می‌آید که موفق به دریافت مدال «فیلدز» شد؛ این مدال عالی‌ترین جایزه علمی رشته ریاضیات بوده و از آن به عنوان «نوبل ریاضیات» یاد می‌شود. مدال فیلدز که هر چهار سال یکبار به برترین ریاضیدانان زیر 40 سال جهان اعطا می‌شود، در سال 2014 به پروفسور میرزاخانی، برنده مدال طلای المپیاد دانش آموزی ریاضی سال‌های 1994 و 1995، دانش‌آموخته دانشگاه صنعتی شریف – در مقطع کارشناسی – و استاد دانشگاه “استنفورد” آمریکا اعطا شد.

مریم میرزاخانی که بود؟

مریم میرزاخانی متولد ۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۶، تهران، ریاضی‌دان ایرانی و استاد دانشگاه استنفورد است. وی در سال ۲۰۱۴ به خاطر کار بر «دینامیک و هندسه سطوح ریمانی و فضاهای پیمانه‌ای آنها» برنده مدال فیلدز شد که بالاترین جایزه در ریاضیات است. وی نخستین زن و نخستین ایرانی برنده مدال فیلدز است. زمینهٔ تحقیقاتی او مشتمل بر نظریه تایشمولر، هندسه هذلولی، نظریه ارگودیک و هندسه هم‌تافته است.

مریم میرزاخانی در دوران تحصیل در دبیرستان فرزانگان تهران، برنده مدال طلای المپیاد جهانی ریاضی در سال‌های ۱۹۹۴ (هنگ‌کنگ) و ۱۹۹۵ (کانادا) شد و در این سال به عنوان نخستین دانش‌آموز ایرانی جایزه نمرهٔ کامل شد. وی نخستین دختری بود که به تیم المپیاد ریاضی ایران راه یافت؛ نخستین دختری بود که در المپیاد ریاضی ایران طلا گرفت؛ نخستین کسی بود که دو سال مدال طلا گرفت و نخستین فردی بود که در آزمون المپیاد ریاضی جهانی نمرهٔ کامل گرفت.

سپس در سال ۱۹۹۹ کارشناسی خود را در رشته ریاضی از دانشگاه شریف و دکترای خود را در سال ۲۰۰۴ از دانشگاه هاروارد به سرپرستی کورتیس مک‌مولن از برندگان مدال فیلدز گرفت. از مریم میرزاخانی به عنوان یکی از ده ذهنِ جوان برگزیدهٔ سال ۲۰۰۵ از سوی نشریه پاپیولار ساینس در آمریکا و ذهن برتر در رشتهٔ ریاضیات تجلیل شد. بخشی از زندگی نامه مریم میرزاخانی را در ویدئوی زیر از زبان خودش بشنوید:

این نخبه ریاضی از بازماندگان سانحه غمبار سقوط اتوبوس حامل نخبگان ریاضی دانشگاه صنعتی شریف به دره در اسفندماه 1376 است. در این حادثه اتوبوس حامل دانشجویان ریاضی شرکت‌کننده در بیست و دومین دوره مسابقات ریاضی دانشجویی که از اهواز راهی تهران بود، به دره سقوط کرد و طی آن 6 تن از دانشجویان نخبه ریاضی دانشگاه صنعتی شریف که اغلب از برگزیدگان المپیادهای ملی و بین‌المللی ریاضی بودند، در اوج بالندگی و شکوفایی علمی ناباورانه جان باختند.