چگونه ستارگان متولد می شوند و چگونه می میرند؟

بیگ بنگ: وقتی که شب هنگام، ستارگان را در آسمان می‌بینیم، احساس می‌کنیم که تغییرناپذیرند. بی‌تردید آنچه ما در آسمان می‌بینیم با آن‌چه که نیاکان ما می‌دیدند چندان تفاوتی ندارد. آسمان شب، هزاران سال پیش نیز که نیاکان ما از ستاره‌ها صورت‌های فلکی می‌ساختند چنین بود. اما ستارگان در معرض تغییر و تحول‌اند. آن‌ها نیز هم‌چون انسان‌ها متولد می شوند، عمری را سپری می‌کنند، و می‌میرند.

0_5ab08_adc30935_XLنموداری از تکامل ستاره ها در گذر زمان از تولد تا مرگ

زمانیکه ستاره ای در سحابی های غول پیکر و عظیم متشکل از گاز و غبار متولد می شود ، در منطقه پیدایش آن یک ابر گازی کیهانی سرد و عظیم که از مواد موجود در آن می توان هزاران خورشید ایجاد کرد ، شروع به انقباض می کند این ابر پس از مدتی کوتاه به پاره ابرهایی کوچکتر تبدیل می گردد که در ابتدا هنوز گلوله های سردی هستند پس از مدتی این گلوله ها بیشتر و بیشتر منقبض می شوند و در این فرآیند به تدریج گرم می شوند. هر یک از این تراکم ها می تواند یک ستاره و یا یک سیستم خورشیدی کامل شبیه همانی که ما در آن زندگی می کنیم ایجاد کند. این گلوله گازی به مرور کوچکتر و کوچکتر می شود و چون اجرام در آن یکدیگر را جذب می کنند متراکم می شود. در این زمان است که مواد پیرامونی این ستاره ی در حال تشکیل(ستاره گونه) شروع به ریزش بر سطح آن می کند.

ستاره ایجاد شده، در ابتدا درون پوشش مداری مات و کدری است به تدریج داغ تر می شود و شروع به نور افشانی می کند.سرانجام دما در مرکز آن به چندین میلیارد درجه و فشار درونی آن به میزان قابل توجهی افزایش می یابد.تحت چنین شرایطی است که همجوشی یا فرآیند ذوب هسته ای آغاز می شود و با شروع این فرآیند مقادیر قابل ملاحظه ای انرژی رها می گردد. تکامل هر ستاره به جرم آن بستگی دارد مثلا اجرامی با جرم کمتر از ۰٫۰۸ خورشید هرگز آن اندازه داغ نمی شوند که فرآیند های همجوشی هسته ایی در آنها رخ دهد ولی ستارگانی با جرم بین ۰٫۰۸تا ۸ برابر خورشید پس از تولد به سرعت وارد حالت پایداری به نام رشته اصلی می شوند و می توانند حداقل چند میلیارد سال در این حالت بمانند. ستارگانی که جرم آنها بین ۸ تا ۲۰ برابرخورشید می باشد سریعتر تکامل می یابند و زودتر هم از بین می روند. همه ی ستارگان از جمله خورشید ما می توانند تقریبا چندین میلیارد سال بطور یکنواخت نور افشانی کنند ولی پس از طی زمان چند میلیارد سال سرانجام خاموش می شوند و می میرند.

مرگ ستارگان آنقدرها هم به سادگی و بی سرو صدا اتفاق نمی افتد و وقتی در هسته ی مرکزی ستاره تمام هیدروژن به هلیوم تبدیل شد دمای آن تا ۱۰۰ میلیون درجه سانتی گراد بالا می رود ،هسته در هم می ریزد و داغتر می شود و این روند ادامه می یابد تا جاییکه حتی هلیوم اطاف هسته مرکزی هم به هیدروژن تبدیل می شود. در این حالت بر اثر همجوشی هسته ای دیگری هلیوم به کربن تبدیل می شود و سرانجام با وقوع این فرآیند های پی در پی در یک ستاره ی پیر، فشار اضافی ایجاد می شود و ستاره به صورت یک غول سرخ در می آید. اتفاقی که ۶ میلیارد سال بعد برای خورشید ما دور از انتظار نیست و در اثر این رخداد، تیر و زهره بطور کامل توسط خورشید بلعیده می شوند و دمای زمین تا ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد بالا می رود و بساط حیات برای همیشه از روی زمین برچیده می شود.

در دمای روبه افزایش ستارگان عناصر سنگینی مانند آهن (در دمای ۷۰۰ میلیون درجه سانتی گراد ) بوجود می آید سپس ستاره در یک انفجار ابرنواختر عظیم می ترکد و ابری از گاز و غبار تولید می کند از رهایی لایه های بیرونی ستارگان سحابی های سیاره نما بوجود می آیند، هسته مرکزی ستاره به یک کوتوله سفید کوچک و بسیار چگال تبدیل می گردد.چگالی ان به حدی است که یک سانتی متر مکعب از آن حدود ۲۵۰ میلیون تن جرم دارد. ستاره نوترونی فوق که با سرعت بسیار زیادی می چرخد کره ای به شعاع ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر و جرمی حدود ۱٫۴ تا ۳ برابر خورشید دارد.

در ستارهای بزرگ ، با جرمی ۲۰ برابر جرم خورشید ما، زمانی که سوختشان تمام میشود شروع به جمع شدن میکند و مدام چگالی آن بیشتر و بیشتر میشود ، و مدام داغ تر و داغتر میشود. برای ستاره ای با همچین جرمی هیچ نیرویی در جهان هستی وجود ندارد که توان متوقف کردن جمع شدن آن در خود را ،دارا باشد. هسته بسیار سنگین شده است و همین امر باعث میشود که به جمع شدن در خود ادامه دهد. گرانش ، وحشی شده است! در حدود ۱۵ ثانیه نیروی غیر قابل مهار ستاره ای را که میلیون ها مایل قطر دارد به چیزی با قطر حدوداً ۱۲ مایل در هم می شکند. همۀ جرم ستاره همچنان پابرجاست و همین جرم خودش است که مدام باعث میشود که بیشتر در خود فرو رود و کوچکتر شود دمای مرکز به ۱۰۰ میلیارد درجه میرسد. لایه های بیرونی بصورت سوپرنوا منفجر میشوند، ولی در مرکز هستۀ ستاره در چیزی به نام چاه گرانشی سقوط میکند. ستاره خودش را در یک نقطه فشرده میکند یک سیاه چاله متولد می شود!!!

مطالعه بیشتر در: Stellar_evolution , nasa

image_pdfimage_print
(58 نفر , میانگین : 4٫50 از 5)
لینک کوتاه مقاله : http://bigbangpage.com/?p=9619

شما ممکن است این را هم بپسندید

۸ پاسخ‌ها

  1. سید محمــد گفت:

    دمــت گـــرم

  2. ارغوان گفت:

    من همیشه زندگی ستاره ها برام جالب بوده.ممنون از مطلب مفیدتون.اما میشه مطالبی رو که میذارید ساده تر بیان کنید تا کسایی که تخصصی در این مورد ندارن هم بتونن یاد بگیرن.ممنون.

  3. leyla گفت:

    ممنون خیلی جالب بود من نمی دونستم که ستارگان چگونه به وجود می آیند ممنون خیلی خیلی زیبا بو

  4. nima گفت:

    حاجی دمتون گرم ولی ناموسا یکم ساده تر مطلبو بگید تا ماهم بفهمیم ….من بیشترشو نفهمیدم

  5. مرتضی گفت:

    با سلام، اینجا یه سوال پیش میاد درون سحابی که گرد و غبار هست ستاره چگونه شروع به تشکیل شدن میکنه و سیاره هایی با عناصر مختلف تشکیل میشن

    • Anahita گفت:

      فکر میکنم زمانی که گاز های هیدروژن و هلیم متراکم شده و مجموعه گازی به نام سحابی را به وجود می آورند سحابی هم منفجر میشود و ستاره وکهکشان ها به وجود می آیند و پس از انفجار ستاره ها عناصر مختلف تشکیل میشوند.

  6. Mohammad گفت:

    تنها قسمتی که همیشه در فهم مرگ ستارگان نه تنها در اینجا بلکه در جاهای دیگر هم بصورت مبهم توضیح داده میشود توضیح چگونگی تشکیل سیاهچاله است.
    لطفا فرآیند تشکیل سیاهچاله ها را در مطلبی جداگانه و کاملا دقیق و با زبان ساده توضیح دهید با تشکر.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *