انسان‌بودن، درک عذاب گرسنگی بوده است
زمانی مردی این رویا رو داشت، که توسط علم
میتونیم جهانی رو بسازیم که هیشکی توش از گرسنگی تلف نشه
و دیگه قحطی وجود نخواهد داشت
اون به ما گنجینه‌ای داد تا بتونیم این عهد رو به واقعیت تبدیل کنیم
اما اون در یک لحظه‌ی حسابرسی با تصمیم وحشتناکی رو‌به‌رو شد
یا باید در مورد علم دروغ میگفت تا زنده بمونه
یا حقیقت رو بگه و با مرگ حتمی رو‌به‌رو بشه
تیم ترجمه وب‌سایت علمی بیگ‌بنگ bigbangpage.com
ترجمه: نوید امینی
در نخستین دویست هزار سال، ما انسان بودیم و سرگردون زیر ستاره‌ها زندگی میکردیم
ما غذای گیاهی و صیدهای جانوری رو جمع‌آوری میکردیم
تا تقریبا 10 تا 12 هزار سال پیش
زمانیکه که اجداد ما راه جدیدی برای زندگی‌کردن اختراع کردن
فقط به اون نابغه‌هایی فکر کنین که برای اولین بار به این پی بردن
که درون همون گیاهانی که غارتشون میکردن، چیزی وجود داشت که میشد باهاش یه گیاه دیگه رو تولید کرد
بذر
همین کشف، منجر به گرفتن سرنوشت‌سازترین تصمیمی شد که گونه‌ گرفت
یا باید توی دسته‌های کوچیک به سرگردون‌بودن خودشون ادامه میدادن
یا میتونستن یه جا اقامت کنن و غذاهاشون رو پرورش بدن
این نیازمند فداکاری‌ برای پاداش‌هایی بود که حالاحالاها نصیبشون نمیشد
برای نخستین بار ما داشتیم به آینده‌مون فکر میکردیم
قطعا این تصمیمات فوری گرفته نشدن
در طی نسل‌ها پدیدار شدن
در طیف زندگی انسان، این تصمیم به نظر میاد مال خیلی وقت پیشه
اما توی میدان بزرگ زمان کیهانی، این اتفاقا کمتر نیم‌دقیقه پیش رخ داده
این تقویم کیهانی همه‌‌ی 13/8 میلیارد سال رو از زمان بیگ‌بنگ
توی یه تقویم یکساله‌ی زمینی فشرده میکنه
نیمه‌شب سی‌ویکم دسامبر همین حالاست
هر ماه، یخورده از یک میلیارد سال بیشتره
هر روزش، یخورده کمتر از چهل میلیون ساله
و کل دستاوردهای افتخارآمیز بشریت، توی همین دو دقیقه‌ی اخیر کیهانی رخ داده
ما در این حد برای جهان، تازه‌وارد هستیم
نیاکان ما در کمتر از سی ثانیه پیش در تقویم کیهانی، شروع به اهلی‌کردن گیاهان و حیوانات کردن
برای اولین‌بار، آواره‌ها یه جا ساکن شدن
و چیزایی ساختن که بیشتر از یه فصل پابرجا میموند
اونا شهامت لمس‌کردن آینده رو پیدا کردن
برج جریکو که ساختن، هنوز پابرجاست
آیا اون برج نگهبانی برای محافظتشون در مقابل متجاوزا بود؟
یا فقط روشی برای نزدیک‌شدن به ستاره‌ها بود؟
برای ساختنش یازده‌هزار روز کاری زمان برد
کاری که فقط به وسیله‌‌ی مقادیر زیاد مواد غذایی که از کشاورزی تولید میشد، ممکن بود
این قدیمی‌ترین پلکان دنیاست
حتی زمانیکه اولین هرم رو توی مصر ساختن، این پلکان در اون زمان 5000 سالش بود
بالارفتن ازش، به معنی دنبال‌کردن جای پای 300 نسله
آیا این موضوع حیرت‌آور نیست که افرادی که تازه از آواره‌بودن دست کشیده بودن
تونسته بودن چیزی با چنین ثبات و پایداری بسازن؟
برنامه‌ی غذایی غنی و رنگارنگی که با شکار به دست میومد
اعم از گیاهان، حشرات، پرندگان و بقیه‌ی حیوونا، توسط چیز دیگه‌ای جایگزین شده بود
ساکنین شهرها عمدتا فقط از چند نوع غذای کربوهیدرات‌دار استفاده میکردن
و وقتی که بارون نمیومد یا یه قارچ، غلاتشون رو از بین میبرد
گرسنگی در مقیاس وحشتناکی اتفاق میوفتاد
قحطی
قحطی حاصل از خشکسالی و بی‌تدبیری بریتانیایی‌های استعمارگر
در قرن هجدهم در هند، ده میلیون نفر رو کشت
در طی قحطی‌های قرن نوزدهم در چین
بیشتر از صد میلیون نفر از بین رفتن
قحطی بزرگ ایرلند
که بازم نتیجه‌ی سیاست‌های پادشاهی بریتانیا بود
یک میلیون نفر رو از گرسنگی کشت
و دو میلیون نفر رو هم مجبور کرد که از کشورشون به یه جای دیگه برای امرار معاش برن
حشکسالی و طاعون سال 1877 در برزیل هم در همین حد بود
فقط توی یک استان، بیشتر از نصفشون از گرسنگی مردن
تعداد مردگان توی قحطی‌‌های "اتیوپی"، "رواندا" و "ساحل" در افریقا شمارش‌نشده باقی مونده
در طی دو هزار سال پیش
از وقتی که آمارها ثبت شدن
در منطقه‌ای از زمین، مردم در تعداد بسیار بالا از گرسنگی تلف شدن
آیا کشاورزی میتونه تبدیل به علمی بشه که مثل گرانش یه تئوری پیش‌بینی‌کننده‌ی قابل‌اعتماد داشته باشه؟
جوری که بتونه همیشه گونه‌هایی رو تولید کنه که بتونن در مقابل خشکسالی و بیماری مقاومت کنن؟
کشاورزا و دامدارا، از مزایای انتخاب ترجیحی جون‌سخت‌ترین نمونه‌ها برای پیوندزدن، خبر داشتن
تا بتونن یه دورگه‌ی موفق‌تر رو پیدا کنن
این موضوع به عنوان "گزینش مصنوعی" شناخته شد
اما سازوکار چگونگی منتقل‌شدن این ویژگی‌ها به نسل‌های موفق، یه راز سر به مهر باقی موند
این "داون هاوس" هست
خونه‌ی چارلز داروینه... جایی که با همسرش "اما" و ده تا بچه‌شون زندگی کرد
او ریش‌سفید ویکتوریایی استبدادطلب بود
اما در عوض پدری مهربان و بامحبت بود
و از مسخره‌شدن توسط بچه‌هاش لذت میبرد
این باغچه‌ایه که اون پرورش داد
این مکان یه صحنه‌ی معنوی خاصی برای قوی‌ترین انقلاب در تاریخ تفکر بود
حتی همین الانم افرادی هستن که از ایده‌ی اون میترسن
چارلز داروین کشف کرد که گونه‌های حیات از جمله خود ما، در طول زمان و توسط فرایند انتخالب طبیعی تکامل پیدا کردیم
محیط به اونایی که میتونن با تغییرات، بهتر از بقیه خودشونو سازگار کنن
بقا و نسل جدیدی از فرزندان رو بهشون هدیه میکنه
داروین، حقیقت بیرونی حیات رو برملا کرد
اما هیشکی نمیدونست که سازوکار درونی تکامل چی بود
در همون زمان، راهبی از یک صومعه‌ی روستایی
توی جایی که امروز به نام جمهوری چک میشناسیم، میخواست پروفسور علم بشه
گرگور مندل توی هر دو امتحان اخذ صلاحیت رد شد
تنها راهی که براش باز بود این بود که تبدیل به یه معلم ذخیره بشه
توی وقت اضافی که داشت،
شروع به مطالعه‌ی گیاه نخود کرد
اون ده‌ها هزارتاشونو پرورش داد
با دقت، اندازه و شکل و رنگ پوسته و دانه و گلشون رو بررسی میکرد
مندل دنبال نظریه‌ی پیشبینی‌کننده‌ای برای پرورش‌دادن بود
تا از قبل دقیقا بدونی که چی به دست میاد اگه یه گیاه بلند رو با یه کوتاه پیوند بزنی یا یه نخود زردرنگ رو با یه سبزرنگ پیوند بزنی
مندل فهمید که همیشه نخود زردرنگ به دست میاد
ما کلمه‌ی خاصی برای برتری نخود زرد نسبت به سبز نداشتیم تا اینکه مندل اونو ابداع کرد
اون اسم این ویژگی رو گذاشت_ غالب
و به این شکل همچنین اون فهمید که برای نسل بعدی نخودها چه اتفاقی میوفته
یکی از چهارتا نهال نخود، سبز خواهد بود
مندل این ویژگی پنهانی که توی محصولات بعدی خودشو نشون داد رو بهش گفت_ نهفته
چیزی وجود داشت که اون بهشون گفت_ عوامل
که داخل نهال‌هایی بودن که سبب ایجاد ویژگی‌های خاصی شدن
و اونا اینکارو طبق یه قانون انجام میدادن که مندل میتونست با یه معادله‌ی ساده مث گرانش توضیحش بده
چارلز داروین و گرگور مندل نمیدونستن
اما هر دو دانشمند داشتن عملکرد اسرارآمیز حیات رو به طور کاملا همزمان کشف میکردن
داروین شواهدی رو برای یکی‌بودن کل گونه‌های حیات به ما داد
و اینکه علی‌رغم تظاهرکردنمون به تولدی والا و معنوی
ما در واقع خویشاوندان بقیه‌ی حیوانات و گیاهان بودیم
و دقیقا به اندازه‌ی بقیه‌ی موجودات زنده، ما هم بخشی از جهان طبیعت بودیم
مندل کشف کرد که قوانینی وجود داره که بر نحوه‌ی انتقال پیام‌های حیات حکمرانی میکنه
معلم ذخیره، یه رشته‌ی علمی کاملا جدید ابداع کرده بود
ولی هیشکی تا 35 سال بعدش نفهمید
اون مرد و هیچوقت نفهمید که جهان اونو به عنوان غولی در تاریخ علم خواهد شناخت
کارهای مندل در اوایل قرن بیستم دوباره احیا شدن
و اون دیگه هیچ مدافع قدرتمندی نداشت
به جز جانورشناس بریتانیایی، ویلیام بیتسون
این بیتسون بود که این رشته‌ی علمی جدید رو بر اساس مطالعاتی که روی این عامل‌ها انجام میشد، نامگذاری کرد
ژنتیک
بیتسون و همکاراش روی توسعه‌ی انواع جدید گیاهان و جانوران کار کردن
اون اعتقاد داشت که علم و آزادی جداناپذیرن
و به این شکل آزمایشگاهش رو اداره میکرد
نیکولای ایوانوویچ واویلوف
متخصص گیاه‌شناسی از روسیه که به اون آزمایشگاه اومده بود
اون این عقیده‌ی بیتسون رو به قلبش گرفت
اون میخواست از رشته‌ی ژنتیک استفاده کنه تا یاد بگیره چطوری جهان رو تغذیه کنه
اون توی ماه عسل بود. اما علم، عشقش بود
از بچگی احساس بیقراری و اضطرار داشت
"وقت کمه و کار زیاد" این تکیه‌کلام همیشگیش بود
چه میدونست قراره چه اتفاقی بیوفته
این ایده که سیاره‌ی ما یه ارگانیسم واحده_ یه وحدت
برای خیلی از مردم مثل بانگی از حس پوچی میمونه
اما خب، این یه واقعیت علمیه
اتفاق خاصی اینجا قراره بیوفته، توی منطقه‌ی جنوبی دورافتاده‌ی توی پرو
در تاریخ 19 فوریه‌ی سال 1600، ساعت 5 بعد از ظهر
مردم از همه‌جا بی‌خبر و پایتخت‌های دور و بیرونی، هیچوقت نخواهند فهمید که این اتفاق چطور از اون سمت دنیا قراره بیاد و به کشتنشون بده
این ترکیب کثیف از سولفوریک‌اسید و خاکستر آتشفشانی
جلوی تابش خورشید و رسیدنشون به زمین رو میگیره
مقداری از نور خورشید اینجا توی استراتوسفر میاد و جذب میشه
فوران آتشفشان هوایناپوتینا تا به امروز به عنوان بزرگترین انفجار در تاریخ ضبط‌شده در آمریکای جنوبیه
زمستون در راهه
زمستون آتشفشانی
برای مردم روسیه
بدترین زمستون در شیش قرن اخیر رو آورد
به مدت دو سال، حتی تابستون هم توی شب، دماش پایینتر از نقطه‌ی انجماد بود
دو میلیون نفر، یعنی یک‌سوم مردم روسیه به خاطر قحطی به‌ وجود‌ اومده، از بین رفتن
منجر به سقوط تزار بوریس گودونوف شد
همش به خاطر آتشفشانی که 13 هزار کیلومتر اونطرف‌تر توی پرو فوران کرد
این آخرین قحطی در تاریخ روسیه نبود
خشکسالی‌ها و قحطی‌ها زیاد اتفاق میوفتن
و تقریبا سه قرن بعد
سال 1891، دامنه‌ی این عذاب باز هم همونقدر هولناک بود
اون سال زمستون زودتر اومد و محصولات رو از بین برد
واکنش تزار الکساندر سوم، کند بود
تاجران ثروتمند روسی به صادرات گندم ادامه دادن، با اینکه میلیون‌ها نفر داشتن گرسنگی میکشیدن
تنها چیزی که تزار تونست به مردم گرسنه بده، "نان قحطی" بود
ترکیب مزخرفی از خزه و علف‌هرز و پوست‌درخت و سبوس
نیم میلیون از مردم روسیه از بین رفتن
در حالیکه اشرافی‌ها و افراد ثروتمند برای خودشون با توت‌فرنگی‌های جنوب فرانسه و سرشیر از انگلیس عیش و نوش میکردن
انقلاب روسیه تا سی سال بعد اتفاق نخواهد افتاد
اما خیلی زا تاریخ‌دان‌ها معتقدن که این قحطی
جرقه‌ای بود که یه فیتیلیه‌ی دراز رو روشن کرد
همین باعث شد که روی قهرمان داستانمون، نیکولای واویلوف، یه تاثیر طولانی‌مدت گذاشته بشه
این خونواده‌ی واویلوفه
والدینشون در فقر به دنیا اومده بودن اما با تلاش خودشونو به قشر متوسط رو به بالا رسونده بودن
هر چهار فرزند دانشمند میشن
سرگی، فیزیکدان شد
نیکولای، گیاه‌شناس شد
به من نزدیک نشو
اگه بهم دست بزنی، میپرم
حتی به عنوان یه پسرکوچولو، واویلوف از حرفش برنمیگشت
سال 1911، روسیه بزرگترین صادرکننده‌ی گندم روی زمین بود
علی‌رغم اینکه از روش‌های کشاورزی قدیمی و منسوخ‌شده استفاده میکردن
انجمن پتروفسکی، تنها جایی توی روسیه بود
که دانشمندا میتونستن امیدوار به مدرنیزه‌کردن تولید محصولات غذایی باشن
با استفاده از علم جدید ژنتیک
اما هنوزم جای بحث وجود داشت
موضوع بحث امروز
آیا گزینش گیاهی علم هست یا نه؟
نه علم نیست
یه کشاورز بهتر از همه میدونه
چون هزاران ساله که پرثمرترین بذرها رو پاشیده و فربه‌ترین حیوانات رو با هم نژادآمیزی کرده
ما دانشمندا چی داریم که براشون رو کنیم؟
به جز یه مشت معادلات خوشگل که فقط روستایی‌ها رو گیج میکنه
اونا اینا رو نمیخوان. اونا نون میخوان
کشاورز، دانایی و تجربه رو داره و ما بهش احترام میذاریم
اما متاسفانه اون قدرت پیش‌بینی کننده‌ی علم رو نداره
اونا نمیتونن پیشبینی کنن که کدوم ویژگی‌ها غالب و کدوما نهفته هستن
کشاورز داره قمار میکنه و تقریبا به اندازه‌ی همون قمارباز معمولی هم موفق میشه
گرگور مندل تونست این نسبتا رو بفهمه
اینکه توپ روی چه عددی میوفته
زمانی که مندل ایده‌هاش رو به شکل ریاضیاتی بیان کرد
کشاورزی هم تبدیل به علم شد و این تنها امید ما شده برای اینکه بتونیم به طور کارآمدی به خودمون و جهان غذا برسونیم
در سال 1914 و در طی جنگ جهانی اول
واویلوف این سوال براش پیش اومد که
گیاهان اهلی از کجا اومدن؟
اجداد اونا کیا بودن؟
توی یه نامه‌ی عاشقانه نوشت،
من عمیقا به علم باور دارم
اون زندگی من و هدف زندگی منه
من برای وقف زندگیم برای به دست آوردن حتی تیکه‌‌ی کوچیکی از علم، تردیدی ندارم
جنگ جهانی اول، شکاف‌های عمیق موجود توی جامعه‌ی روسیه رو آشکار کرد
و باعث شروع انقلاب و جنگ‌های داخلی شد
واویلوف، اولین مرکز از 400 مرکز علمیش رو تاسیس کرد
جایی که بچه‌های کشاورزا و کارگرا تبدیل به دانشمند شدن
و همگی در خدمت رویای واویلوف برای پایان‌دادن به قحطی بودن
سال 1920، واویلوف با جرات یه قانون جدید از طبیعت رو پیشنهاد کرد
دوستان، ژن‌های یکسان، در گونه‌های گیاهی متفاوت، عملکرد یکسانی دارند
این به این دلیله که اونا جد یکسانی دارن
برای درک فرگشت و هدایت‌شدن به سمت پرورش علمی گیاهان
باید به قدیمی‌ترین کشورهای زراعتی بریم شاید این اجداد هنوز زنده باشن
روسیه سقوط نخواهد کرد تا زمانیکه افرادی مثل نیکولای واویلوف وجود دارن
واویلوف حالا شهرت جهانی پیدا کرده بود
من شخص خاصی نیستم
این به خاطر برادر فیزیکدانم سرگی هست
که بسیار با استعداده
واویلوف میدونست که هر نهال دارای پیام‌های منحصربه‌فرد گونه‌ی خودشه
محتویاتشون متفاوته
اما این پیام‌ها با زبان سری نوشته شده بودن
زبانی که تا دهه‌ها کشف نشد
واویلوف میخواست تمام عبارتهای کتاب مقدس و قدیمی حیات رو ثبت کنه
تا مطمئن بشه که گذرگاه امنی به سمت آینده داره
او در میان اولین افرادی قرار داشت که اهمیت حیاتی تنوع زیستی رو فهمید
واویلوف به مفهوم کاملا جدیدی دست پیدا کرد
بانکی از بذر که امیدوار بود از جنگ و فجایع طبیعی تاثیرپذیر نخواهد بود
همچنین یه زیربنای علمی برای این هدف بشردوستانه وجود داشت
اگه میتونستین قدیمی‌ترین نمونه‌ی گیاهی زنده که ما مصرف میکنیم رو پیدا کنین
میتونستین جملاتش رو تجزیه کنین و زبان حیات رو رمزگشایی کنین
میتونستین بفهمین در طول زمان چطوری تغییر کرده
این رمزگشایی باعث میشه که بتونین پیام‌های جدیدی بنویسین
تا غذاهایی رو پرورش بدین که در مقابل امراض، فونجی (بیماری قارچی) ، و حشرات مقاوم باشن
و در مقابل خشکسالی هم مقاومت کنه
واویلوف تبدیل به شکارچی گیاهان در پنج قاره شد
به جاهای خطرناکی رفت که هیچ دانشمندی قبل از اون جرات همچین کاری رو نداشت
بدون نقشه و جاده، واویلوف اولین اروپایی در عصر مدرن بود که جرات کرد به مناطق کوهستانی افغانستان بره
با خصومت‌های قبیله‌ای و بقیه‌ی خطرها دست و پنجه نرم کرد
واویلوف در مورد فرضیه‌ی متداول که میگفت، انسانها کشاورزی توی دلتای رودخانه ها رو ابداع کردن، مشکوک بود
استدلالش هم این بود که کوه‌های امن و دوردست، جای امن‌تری برای کشاورزی هستن
دور از دست چپاولگرهایی که گاهی اوقات سر و کله‌شون پیدا میشد
همزمان که واویلوف کل زندگیشو به خطر انداخته بود
و دنبال بذر توی پنج قاره میگشت
قهرمانش به عنوان یه فرد بی‌پروا، در نبوغ علمی خودشو باهاش هم‌تراز کرد
سال 1927، جایی که در اون زمان به عنوان ابیسینیا و امروز به عنوان اتیوپی میشناسیم
واویلوف، مادر تمام قهوه‌ها رو کشف کرد
که البته چیز خوبی هم بود
چون باید تمام شب رو بیدار میموند و از کمپ مراقبت میکرد
همینطور که واویلوف منتظر اخذ اجازه‌ی ورود به مناطق داخلی بود
حیرت‌زده شده بود از دریافت دعوتنامه‌ای از طرف نایب‌السلطنته و پادشاه آینده‌ی اتیوپی یعنی راستافاری
یا با اسمی که جهان بعدا اونو شناخت یعنی، هایله سلاسی
واویلوف بعدا اینطور ازش یاد کرد
فقط ما دوتا بودیم
اون با علاقه‌ی زیاد در مورد کشورم و انقلابش ازم پرسید
من بهش گفتم که بنیانگذارمون (ولادیمیر) لنین فوت کرده و حالا به جاش، ژوزف استالین حکمرانی میکنه
من به راستافاری توضیح دادم که چطور سرقت مسلحانه‌ی استالین از یه بانک
سه میلیون دلار برای انقلاب جمع‌آوری کرد و 20 سال قبلتر اونو تبدیل به یه ابرقهرمان کرد
همچنانکه واویلوف تلاش خودشو برای پیداکردن بذر و دانش ادامه میداد
تروفیم لیسنکو یکی از بیشمار افراد تحت حمایت واویلوف، داشت برای خودش اسم و رسمی دست و پا میکرد
نخودسبز تاره توی زمستون؟
خیلی رویایی و غیرواقعی به نظر میرسه نه؟
نه، اگه متخصص گیاه‌شناسی مثل تروفیم لیسنکو در موردش صحبت کنه
بدون داشتن دانشگاه و یا آزمایشگاه‌های خاص
بدون سفرهای پرهزینه‌ای به سرزمینهای خارجی برای پیدا کردن مارچوبه‌ی باستانی
اون کارش به روش روستایی و در سرزمین مادری خودمان روسیه انجام میده
و به لطف زحمات اون، همین ژانویه روی میزهامون نخود سبز خواهیم داشت
همچنانکه رقبای سیاسی ژوزف استالین به شکل سیستمی در حال به قتل رسیدن بودن
اون شروع به خردکردن ساختار کشاورزی روسیه کرد
هدف رسمی اون، مدرنیزه‌کردن کشاورزی شوروی بود
اما نتیجه، فاجعه‌بار بود
استالین دستور داد که کولاک‌ها (دهقان‌های ثروتمند روسیه) به عنوان یک قشر برچیده بشن
بین 5 تا 10 میلیون نفر به خاطر قحطی از بین رفتند
اما برای تروفیم لیسنکو، این تراژدی بزرگ، یه فرصت خوب بود
لیسنکو از واویلوف به خاطر دانش و شهرتش متنفر بود
اون مث یه مار بود و دقیقا میدونست چه موقع باید حمله کنه
و در نهایت زهرش کشنده خواهد بود
باغ عدن باید همین نزدیکیا باشه
در مرکز آسیا، چون اینجا جاییه که اولین سیب‌ها رشد کردن
واویلوف همه جا رو میگشت و اولین مکانهایی که این بذرها رو در خودشون داشتن، شناسایی میکرد
و از هرکدوم، نمونه‌هایی رو برای حفاظت برمیداشت
روی هم رفته، واویلوف 250 هزار گونه‌ی متفاوت از بذر رو همراه خودش آورد
روسیه‌ای که واویلوف بهش برگشت، یه کشور دیگه شده بود
کشوری که در بدترین قحطی که به خودش دیده بود، قرار گرفته بود
مثبت‌اندیشی عجولانه‌ای که از انقلاب به دست اومده بود، با ترس و ناامیدی جایگزین شد
انجمن صنایع گیاهی واویلوف که توی شهری به نام لنینگراد واقع بود
حالا تبدیل به بزرگترین مجموعه‌ی دارای اطلاعات ژنتیکی روی زمین شده بود
تیمش شروع به دسته‌بندی و فهرست‌کردن تمام اون بذرهای گرانبها کرده بود
اونا به شکل خستگی‌ناپذیری کار میکردن
جوری که انگار زندگی تک‌تک روسیه‌ای‌های گرسنه به اونا وابسته بود
همکار، استالین
من یه موضوع امنیت ملی مهم رو میخوام بهتون بگم
من میدونم چرا کشور داره گرسنگی میکشه و میدونم چطور باید قحطی رو تبدیل به فراوانی کنیم
و اینطوری میتونین بر همه‌ی کسایی که میخوان شما رو تخریب کنن، فائق بیاین
خیلی خب همکار، لیسنکو
تو باید شخص قدرتمندی باشی
دانمشندا دارن به شما دروغ میگن
چارلز داروین، گرگور مندل، نیکولای واویلوف، همشون دروغگوئن
همکار، از نظر تو چرا زرافه گردن بلندی داره؟
زرافه؟
چرا داری وقت منو تلف میکنی؟
تا بتونه برگهای بالای درخت رو بخوره
دقیقا
اما دانشمندا میگن، نه
اونا به چیزای نامرئی‌ و خیالی به نام ژن اعتقاد دارن
که توسط نیروهای نامرئی دستخوش تغییر میشن
و باعث میشن زرافه گردن درازی داشته باشه
و مرغ گردن کوتاهی داشته باشه
من به چیزای خیالی اعتقاد ندارم
ولی واویلوف بهشون اعتقاد داره و به همین دلیل مردم دارن گرسنگی میکشه
زمانیکه اون داشت برا خودش سوغات جمع میکرد
من داشتم راهی رو درست میکردم تا به کشور مادریمون روسیه، چیزی رو بدم که بیشترین نیاز رو بهش داره
محصولی از گندم در وسط زمستان مرده
...اگه این درست باشه و تو واقعا همچین قدرتی داری
دارم، دوست من، دارم
اما باید یه دستم آزاد بشه
ژنتیک‌شناسای سوداگر دخالتی نکنن
اونا از طرف دشمنان ما هستن
اونا میخوان با گرسنگی روسیه رو از پا دربیارن
گردن زرافه به این دلیل دراز نیست
چطور استالین همچین چیزی رو باور کرد؟
جواب ساده‌ست
اون به زور هم که شده میخواست باورش کنه
لیسنکو داشت راجع به تئوری منسوخ‌شده که خیلی وقت پیش و در اوایل قرن نوزدهم توسط یه طبیعت‌شناس به نام ژان بتیست لامارک، پینشهاد شده بود صحبت میکرد
اون اعتقاد داشت که صفات اکتسابی، برای مثال، طول گردن زرافه، به خاطر تلاشی که میکنه تا به اون برگهای بالای درخت برسه
میتونن توسط نسل بعدی به ارث برده شن
اون نتونست درک کنه که میلیون‌ها سال تکامل و نرخ بقای بیشتر اون دسته از زرافه‌هایی که گردن کمی بلندتر داشتن
باعث شد که زرافه‌های مدرن امروزی رو داشته باشیم
این درازترشدن گردن زرافه‌ها به خاطر جهش‌های تصادفی در ژن‌‌ها بود که باعث ایجاد زرافه‌های موفق‌تر شد
نه به خاطر تقلاشون برای درازکردن گردنشون
این بینش انقلابی چارلز داروین بود
فرگشت با انتخاب طبیعی
لیسنکو توی گوش استالین خوند که میتونه رویای صدساله‌ی روسیه رو محقق کنه
و قحطی که حکمرانی استالین بر کشور رو تهدید میکرد، پایان بده
لیسنکو، دونه‌های گندم رو توی آب یخ میخیسوند
تا بتونن توی سرما و برف هم دوام بیارن
فرایندی که اسمشو گذاشت ورنالیزاسیون (یعنی: ثمردهی سریع)
لیسنکو به اشتباه ادعا کرد که نسل‌های بعدی این گیاهان، مقاومت در مقابل سرما رو به ارث خواهند برد
و هیچگونه پیوندزنی زمان‌بر و پرزحمتی هم نیاز نیست
فقط یه چیزی راهشو سد کرد
واویلوف و تبعیت سرسختانه‌ش از ژنتیک
موضوع تلخ طعنه‌آمیز این بود که زمانیکه لیسنکو داشت برای استالین از فراوانی خیالبافی میکرد
واویلوف و تیمش داشتن گونه‌های گندم از مناطق مرتفع رو با همدیگه پیوند میزدن که میتونست واقعا به افزایش محصولات توی روسیه کمک کنه
همینطور که واویلوف با سرعت به سمت کرملین میرفت
کل چیزی که فکرشو مشغول کرده بود، کارایی بود که باید انجام میشد
اون مستقیما در حال تصادف با چیزی بود که خودش و بیشمار افراد دیگه‌ رو با گرسنگی به سمت نابودی میکشوند
واویلوف میدونست که هیشکی نمیتونه شاهد ترس استالین باشه
و انتظار داشته باشه که به مدت طولانی زنده بمونه
نیکولای ایوانوویچ، میخوام بهت بگم که ما در خطر بزرگی هستیم
سه روز پیش، پلیس مخفی برای بردن یوگنی و لئونید اومده بود
از اون روز به بعد کسی چیزی ازشون نشنیده
همسراشون عصبانین
لیسنکو از هر فرصتی برای مقصرکردن تو به خاطر این قحطی استفاده میکنه
میخوام بهت بگم ما باید آزمایشاتمون رو روی ژنتیک متوقف کنیم
کارتو توی سکوت ادامه بده
مهم نیست چه اتفاقی بیوفته
ما باید عجله کنیم
ما باید مثل مایکل فارادی عمل کنیم
سخت کار کنیم و نتایچ رو خیلی دقیق یادداشت کنیم
اگه من ناپدید شدم، تو باید جای منو بگیری
تنها چیزی که مهمه اینه که علم صحیح رو به دست بیاریم
این تنها امید ما برای خاتمه دادن به این قحطی ‌ و بقیه‌ی قحطی‌هاییه که میاد
دوست من، اونا، تو و همه‌ی ما رو دستگیر میکنن
پس ما هم بهتره کارمونو سریعتر انجام بدیم
اشتراکی‌سازی اجباری مزارع اوکراین توسط استالین
منجر به ایجاد یکی از تاریک‌ترین فصل‌های تاریخ انسان شد
قحطی اونقدر شدید و فراگیر بود که به جای اینکه فقط به اندازه‌ی یک سال یا مکان خاص شناخته بشه
یه اسم کاملا خاص بهش تعلق گرفت
هولودومور
که یعنی نابودی توسط گرسنگی
اشتیاق استالین برای بیرون‌کردن جمعیت دهقان کولاک از مزارع و بردنشون به کارخونه‌ها
تبدیل به سیاست نسل‌کشی شد
واویلوف و ژنتیک‌شناساش هنوز دارن بر علیه تو صحبت میکنن
نمیتونم تحملش کنم
استالین میدونست که خلاص‌شدن از شر واویلوف میتونه دردسرساز باشه
جامعه‌ی علمی جهانی از واویلوف به خاطر ایده‌هاش و شجاعتش تقدیر میکرد
حتی اونا علافمند بودن که وقتی استالین بهش اجازه‌ی خروج از کشور رو نمیده، بیان کنگره‌ی بین‌المللی ژنتیک رو به مسکو منتقل کنن
اول واویلوف رو عزل کن
بعدش میتونی هر کاری میخوای باهاش بکنی
متاسفانه باید اعلام کنم که زیست‌شیمیدان‌ها هنوز نمیتونن تمایز بین عدس و نخود رو با آنالیز پروتئین‌هاشون بفهمن
فک کنم هر کسی با مزه‌مزه‌کردنشون با زبون هم میتونه تفاوت عدس رو با نخود حس کنه
همکار عزیز
ما نمیتونیم اونا رو به طور شیمیایی از هم تشخیص بدیم
خب اگه میتونیم با زبون امتحانشون کنیم دیگه چه نیازی هست که به شکل شیمیایی به تفاوتشون پی ببریم
لیسنکو حالا کمپین بی‌رحمانه‌ای رو علیه واویلوف و علم برپا کرده بود
در یک کنفرانس دو روزه موضوع به نقطه‌ی عطف خودش رسید
همه‌ی دانشمندا و دشمنان علم جمع شدن تا در مورد سیاست آینده‌ی شوروی برای کشاورزی مباحثه کنن
حالا خواهیم دید که چطور روش من برای خیساندن انواع بذر توی آب یخ به کشوری با تغذیه‌ی بهتر می‌انجامه
چی؟ بدون آزمایش؟ بدون آمار و ارقام؟
احتمالا متوجه نشدی
مردمممون دارن میمیرن
ورنالیزاسیون برای ما محصولات خیلی زیادی رو توی زمستون مهیا میکنه
...تو یا طرح ما رو همراهی میکنی یا
میتونین منو با میخ به چون ببندین
میتونین منو آتیش بزنین
اما نمیتونین کاری کنین که در مورد علم دروغ بگم
ما همین الان خودکشی یه مرد رو مشاهده کردیم
الان دستگیرش میکنن
دستگیر؟ برای چی؟
فقط صبر کن
این آخرین چیزیه که از این احمق بااستعداد بیچاره میبینی
اما واویلوف احمق نبود
جهت آمادگی برای اتفاقی که قرار بود بیوفته
اون از همکاراش خواست که به انجمن‌های دیگه‌ای برای حفظ جونشون درخواست بدن
همکارای نزدیکش با شجاعت دورشدن خودشون از واویلوف رو رد کردن
واویلوف، ما تو رو توی مسکو نیاز داریم
به نظر میرسه کاغذایی پیشت هستن که به تو تعلق ندارن
لطفا اجازه بدین از این نور استفاده کنم تا کارمو تموم کنم
این خیلی بده دوست من واقعا بده
شیطنت‌های بدی رو انجام دادی
باید میدونستی که دیر یا زود گیر میوفتی
داری راجع به چی صحبت میکنی؟
اره، اره
مطمئنم کاملا گیج شدی
برا من بچه‌بازی درنیار
خودت میدونی چرا اینجایی
تو دستگیر شدی چون عضو فعال شورشی ضدشوروی و همچنین جاسوس قسمت اطلاعات خارجی‌ها هستی
به گناهت اعتراف میکنی؟
نخیر نمیکنم
من به طور قطعی اظهار میکنم که هرگز هیچگونه فعالیت جاسوسی و هیچگونه فعالیت ضدشوروی نداشتیم
اظهارات شما از طرف شاهدینی هستن که دولت تا الان همشونو به قتل رسونده
میدونین که من جاسوس نیستم
میدونین که من کشورمو دوس دارم
تنها و اصلی‌ترین جرم من، اختلاف نظر بنیادی علمیه
شکنجه‌دهنده‌ی واویلوف، تجربه‌ی زیادی برای نرم‌کردن افراد کله‌شق داشت
اون اوایل هر ده، دوازده ساعت یه بار ازش بازجویی میکرد
معمولا نصف شب توی خواب از تخت خواب میاوردش بیرون
حتما خیلی عذاب میکشیده
چون پاهاش اونقدر ورم کرده بودن که نمیتونست راه بره
واویلوف به سمت سلولش کشیده میشد و به سمت قسمتی روی کف زمین میخزید و همونجا میخوابید و نمیتونست حرکت کنه
برای 1700 ساعت و بیشتر از 400 جلسه این موضوع ادامه داشت
تا اینکه واویلوف بالاخره کم آورد
یک سال بعد از دستگیریش، حکم تیرش اومد
بردنش به محل اعدامش
جایی که برای ماه‌ها بی‌جون افتاده بود
زمانیکه دیگه اوضاع از اون تاریک‌تر نمیتونست بشه
تاریکی بزرگتری نازل شد
هیتلر معاهده‌ی عدم تعرضش با استالین رو شکست و میلیونها سرباز آلمانی و هزاران تانک برای هجوم به روسیه فرستاد
اما محاصره‌ی لنینگراد با هر مقیاسی، هولناک‌ترین چیز بود
این میراث ژنتیک جهان بود
بذر گیاهانی که ما رو از زمان اختراع کشاوری پایدار نگه داشتن
و هیتلر بر خلاف استالین میدونست که این چقدر گرانبهاست
ما حتی نمیدونیم زنده‌ست یا نه
تا اون زمان باید درون خودمون پیداش کنیم و اون کاری رو که نیکولای ایوانوویچ انجام میداد رو انجام بدیم
اگه محاصره ادامه پیدا کنه، همشهریامون خیلی گرسنگی میکشن
توی این ساختمون چندین تن مواد غذایی هست
ما باید بفهمیم چطور میتونیم از همه‌ی بذرها محافظت کنیم
تا زمانی که جهان دوباره به آرامش خودش برگرده
در کل تاریخ، هیچ تیمی از دانشمندان به این سختی مورد آزمایش قرار نگرفته بودن
اونا فراتر از نقطه‌ی عطف هول داده شدن اما پا پس نکشیدن
فقط توی روز کریسمس 1941
چهار هزار انسان در لنینگراد از گرسنگی مردن
این شهر توسط ارتش هیتلر بیشتر از 100 روز تحت محاصره قرار گرفته بود
دما منفی چهل درجه بود و کل شالوده‌ی شهر فرو ریخته بود
هیتلر پیش خود فکر میکرد که دیگه فقط مسئله‌ی زمانه که چه موقع لنینگراد با اراده‌ی اون سر تعظیم فرود بیاره
هیچ شهری نمیتونست چنین زجری رو برای مدت طولانی تحمل کنه
زمانیکه استالین نگران امنیت آثار هنری موزه‌ی هرمیتاژ بود حتی یه ذره به بانک بذر واویلوف فکر نمیکرد
اما هیتلر در همون زمان، موزه‌ی لوور پاریس رو گرفته بود
اون طمع چیز ارزشمندتری رو در سر داشت
گنجینه‌ی واویوف
هیتلر واحد تاکتیکی ویژه‌ای رو برای اس.اس در نظر گرفته بود
Russland-Sammelcommando, یا همون تکاورای جمع‌کننده‌ی روسی
تا کنترل بانک بذر رو در اختیار بگیرن و برای استفاده‌ی آینده‌ی رایش سوم مواد غنی زنده‌ش رو بازیافت کنن
اونا مث دسته‌ی سگ‌های دوبرمن در حالت آماده‌باش قرار گرفته بودن
و منتظر باز شدن بندشون بودن تا به انجمن حمله کنن
جیره‌ی غذایی گیاه‌شناسا حالا شده بود دو تیکه نون در روز
اما هنوز هم داشتن کارشونو ادامه میدادن
یجورایی، ارتش آلمان جزو کمترین نگرانی اونا بود
کاش واویلوف اینجا بود
بدون اون نمیدونم باید چیکار کنم
دوست عزیزم، درسته که خیلی دردناکه اما باید بپذیریم که اون برای همیشه رفته
اما واویلوف زنده بود
تقریبا
اونو به یه زندان دیگه توی یه شهر دیگه منتقل کرده بودن
من 54 سالمه
با تجربه و دانش بسیار زیاد در زمینه‌ی پیوندزنی گیاهان
من خوشحال میشم که خودم رو وقف خدمت به کشورم کنم
من التماس میکنم که بذارین توی زمینه‌ی تخصصی خودم کار کنم
حتی در پایین‌ترین سطح
ولی هیچوقت جوابی نیومد
دولت تصمیم گرفته بود که با تیر نزنش
اونا سرنوشت شوم‌تری رو در سر داشتن برای شخصی که بیشترین تلاش رو برای تموم‌کردن قحطی و گرسنگی کرده بود
اون باید عمدا و به آرومی از گرسنگی میمرد
هشتصدهزار انسان دیگه توی لنینگراد از گرسنگی مردن
تحت محاصره‌ی آلمان از سپتامبر 1941 تا ژانویه‌ی 1944 هنوز شهر سر پا مونده بود
و در مقابل هجوم بی‌رحمانه مقاومت میکرد
جیره‌ی ناچیز دو تیکه نون در روز
مدتها قبل تموم شده بود
و محافظان گنجینه‌ی واویلوف شروع به از پا دراومدن از فرط گرسنگی کردن در وسط فراوانی‌ای که افتخار مقدسشون بهشون اجازه‌ی مصرف‌کردنشون رو نمیداد
گیاه‌شناس الکساندر اشتوکین تخصص در بادام‌زمینی
لیلیا رودینا تخصص در جو صحرایی
دیمیتری ایوانوف مقام برتر جهانی تخصص در برنج
گیاه‌شناسا از گرسنگی تلف شدن
اما حتی یک دونه برنج هم از اون کلکسیون کم نشد
اما چی بر سر الهه انتقام واویلوف، تروفیم لیسنکو اومد؟
اون مشت مرگ‌آلود خودش رو تا دو دهه‌ی بعد روی کشاورزی و بیولوژِی شوروی گذاشت
تا اینکه سه تن از برجسته‌ترین دانشمندان روس، در نظر عموم مردم، اونو به خاطر شبه‌علم و بقیه‌ی جنایتاش متهم کردن
برادر فیزیکدان واویلوف، سرگی چی شد؟
استالین، اونو به عنوان رئیس آکادمی علوم شوروی معرفی کرد
بعد از مرگ استالین و مشخص‌شدن خسارتی که اون و لیسنکو به اتحاد جماهیر شوروی وارد کردن
حالا دوباره میشد در مورد نیکولای واویلوف در نظر عموم مردم صحبت کرد
انجمن صنایع گیاهی به نام او تغییر کرد
و تا به امروز هم در حال فعالیته
و این به خاطر زندگی و کار اونه که وجود داره
خزانه‌ی جهانی بذر سوالبارد در اعماق زمین و در قله‌ی جهان قرار گرفته
میتونه چهار و نیم میلیون نوع بذر رو زیر زمین نگه داره
چرا اون گیاه‌شناسا یه دونه برنج رو هم نخوردن؟
یا چرا اون بذرها و بادوم‌زمینی‌ها و سیب‌زمینی‌ها رو بین مردم لنینگراد که داشتن هر روز به مدت دو سال از گرسنگی میمردن، توزیع نکردن؟
امروز غذا خوردین؟
اگه جوابتون بله هست که احتمالا چیزی رو خوردین که از بذرهایی حاصل شده بودن که گیاه‌شناسا جونشونو دادن تا ازشون مراقبت کنن
اونا جونشونو برای ما دادن
چی میشه اگه آینده همونقدر که برای اونا واقعی و ارزشمند بود، برای ما هم باشه؟