نقدی بر کتاب جهان هولوگرافیک

بیگ بنگ: در نقد کتاب جهان هولوگرافیک، چیزی بیشتر از آن که دکتر توکلی صابری در مجله جهان کتاب۱ نوشته‌اند، نمی‌توانم بنویسم. به درستی به عمده‌ترین ایرادات کتاب مایکل تالبوت اشاره کرده‌اند و نیازی به ورود در جزییات، بیشتر از آن نیست. در ادامه‌ی نوشته فرض می‌کنم که این نقد توسط خواننده‌ی این نوشته خوانده‌شده است. به همین دلیل برای شبه علم بودن کتاب، دلیلی ارائه نمی‌کنم.

71NzDy5nY4Lنکته‌ای که می‌خواهم در این‌جا مطرح کنم، این است که چرا کتاب‌هایی از این دست، به راحتی پرفروش می‌شوند، مورد استقبال گروهی از اقشار تحصیل‌کرده نیز قرار می‌گیرند، نقد نمی‌شوند و حتی راه نقد و بررسی‌شان بسته می‌شود. و از آن بدتر، کتابی شبه‌علمی موافقانی پیدا می‌کند که در مقابل انتقادها، نه تنها نیازی به بررسی افکارشان نمی‌بینند، بلکه رگ‌های گردن را به حجت قوی می‌سازند. و این موافقان به طور معمول، حداقل یک لیسانس دانشگاهی نیز دارند. و خودشان را قشر الیت می‌نامند.

کتاب تالبوت آشکارا شبه علم است، از مقدماتی به ظاهر علمی استفاده کرده‌ و نتیجه‌هایی عجیب و غریب گرفته‌ است. پر است از ارجاعات به آدم‌ها و مراجعی که علمی نیستند، اما او آنها را علمی می‌خواند. بسیاری از موافقین کتاب معتقد هستند که این نوشته‌ها نظریه هستند؛ همان‌طور که نسبیت و بیگ بنگ نظریه هستند. بگذارید از همین‌جا شروع کنم. ابتدا تصور می‌کنم که کسانی که از این جملات سود می‌جویند، درک عوامانه‌ای که از واژه‌ی نظریه دارند را جایگزین کاربرد نظریه در علم می‌کنند. احتمالا حتی از دوران تحصیل‌شان در دوره‌ی راهنمایی تحصیلی، تعریف نظریه علمی را از دیدگاه بیکن به یاد ندارند. این خبطی است که در بسیاری از موارد، صاحبان نظراتِ عجیب و غریب، انجام می‌دهند و خودشان را در نظریه بودن، هم‌رده‌ی نسبیت، بیگ بنگ و فرگشت و … قرار می‌دهند. همان‌گونه که برخی مخالفین فرگشت، با گفتنِ جمله‌ی “این تنها یک نظریه است”، در خیال خودشان، فرگشت را رد می‌کنند. ۲

واقعیت این است که نسبیت و بیگ بنگ، مدل‌هایی از جهان هستند که کار می‌کنند و از پس آزمایش‌های علمی برمی‌آیند. تقریبا هیچ دانشمندی، ادعا نمی‌کند که ساز و کار جهان را دقیقا آن‌گونه که هست، تبیین کرده‌ است. (بر خلاف تالبوت که چنین ادعایی دارد!) بلکه مدلی از جهان را ارائه می‌دهد که می‌توان با آن برخی چیزها را به درستی پیش‌بینی کرد. حتی شاید برای بسیاری عجیب باشد که بطلمیوس نیز کاری به ساز و کار جهان ندارد، و تنها مدلی از جهان را با توجه به ابزارهای هندسی ارائه می‌دهد۳ ، اینکه بعدها شارحان، چه تصوری از کار او داشتند، و چگونه مدل هندسی او را به عنوان واقعیت جهان گرفتند ربطی به خود بطلمیوس ندارد. نظریه‌ها، روش مشخصی دارند و ادعاهای ثابتی نیز دارند، در حالی که نوشته‌ی تالبوت تنها به دروغ نام خودش را نظریه گذاشته‌ است.

holographic-universeچیزی که در این‌جا باید به آن پرداخت و مرز آن را با کتاب‌هایی مانند جهان هولوگرافیک معلوم ساخت، نوشته‌هایی است که تحت عنوان ” علم برای عموم ” منتشر می‌شوند. از نویسندگان خوب در این زمینه، می‌توان جرج گاموف، آسیموف، کارل ساگان، فرانسیس کریک، و در دوره‌های جدیدتر برایان گرین، میچیو کاکو، هاوکینگ، شون کرول و … را نام برد. تفاوت این کتاب‌های “علم برای عموم” با کتابی مانند جهان هولوگرافیک چیست؟ البته تفاوت که از زمین تا آسمان است. اما مهم‌ترین دلیلی که این تفاوت را می‌سازد این است که کتاب‌های علم برای عموم، به توصیف و تشریح یک نظریه‌ی موجود علمی دقیق – و فرموله‌شده – به زبان عمومی می‌پردازد. در هیچ کتاب علم برای عمومی، برای اولین بار یک نظریه جدید ارائه نمی‌شود. محل ارائه‌ی نظریات جای دیگری است. و این کتاب‌ها تنها مدل‌های استاندارد علمی را برای مخاطبانشان شرح می‌دهند. (و عموما نویسندگان آنها خود از دانشمندان بزرگ آن رشته هستند.) در حالی که کتاب تالبوت، تنها با شنیدن نامِ جهان هولوگرافیک و بعد خیال‌پردازی‌های ذهنی نوشته شده‌ است.

یعنی راه را برعکس طی کرده‌ است. به جای این که از یک نظریه‌ی سخت ریاضی، توصیفی همه‌فهم ارائه شود، یک سری جملات عامه‌پسند، بدون هیچ پشتوانه‌ی ریاضی ارائه می‌دهد. تالبوت هیچ درکی از فرمول‌های ریاضی ندارد، هیچ درکی از اینکه حرف‌هایش چگونه باید مدل ‌شوند ندارد، حتی هنگامی که می‌گوید “باید علم را تجدید ساختار کرد” نمی‌داند که چه چیز جدیدی از این علم جدید که صحبتش را می‌کند می‌خواهد. تنها به عنوان جمله‌ا‌ی که احتمالا برایش جالب است، آن را بیان می‌کند.

پس چرا بسیاری از موافقان تحصیل‌کرده‌ی آن، متوجهِ ارجاعات غیر علمی آن نمی‌شوند؟ مهم‌ترین دلیلش، ضعف در ساختار آموزشی ماست. به همین سادگی، ما یاد نگرفته‌ایم ارجاعات علمی چیست. به همین خاطر هر روز یک نفر می‌آید و با جملاتی عجیب سرمان را کلاه می‌گذارد، چیزهایی مانند رژیم کانادایی! گوشواره‌های طبی لاغری که با اشعه باعث کمتر خوردن می‌شوند.۴ و دکتری که با عمل، دیابت را درمان می‌کند، به این دلیل حضور دارند که ما در مقابل واژه‌هایی مانند دکتر، طب و … خودمان را می‌بازیم و تصور می‌کنیم حضور این نام‌های پرطمطراق دلیلی بر درستی چیزی است. به همین دلیل است که این کتاب در آمریکا (که مردمانش به خرافه‌پرستی شهره‌اند.) یک بار چاپ می‌شود و در ایران (که مردمانش به کتاب‌نخوانی و تیراژ پایین کتاب شهره‌اند.) بیش از ۳۰ بار چاپ می‌شود.

البته کتاب‌ها توسط رسانه‌ها به مردم معرفی می‌شوند. کتاب‌های علمی، با توجه به پذیرش یا عدم پذیرش‌شان در اجتماع علمی، بررسی و رتبه‌بندی می‌شوند. درست است که کتاب تالبوت، چنان بی‌پایه و اساس است که هیچ وقت توسط مراجع دانشگاهی، نقد و بررسی نمی‌شود، اما نبود اجماع علمی در ایران، راه را برای حضور این شبه‌علم‌های بسیار سطح پایین، هموارتر کرده‌ است.۵ در نبود جامعه‌ی علمی، وظیفه‌ی روزنامه‌نگاران است که به معرفی و نقد کتاب‌ها بپردازند. که متاسفانه در فضای فعلی مطبوعاتمان، مخصوصا در بخش روزنامه‌نگاری علمی، با چنان مشکلی مواجه هستیم که خود جای نقدها و بررسی‌های جداگانه دارد. خلاصه این که این اواخر، معروف شدن یکی دو نفر روزنامه‌نگار علمی (قدیم‌تر خودشان را ژورنالیست علمی و هم‌اینک ژورنالیست علم می‌خوانند.) و حضور آنها در رسانه‌ای مانند تلویزیون، باعث شده که برخی از آنان تصور کنند که می‌توانند و بایستی جای خالی اجتماع علمی را یک‌تنه پر کنند. در بسیاری موارد پیش آمده‌است که چیزی غیرعلمی، در بین آنها مد می‌شود و برخلاف تمام حرف‌هایی که می‌زنند خود از مروجین، شبه‌علم می‌شوند.

cxhgjdghjgdشاید امروز که دیگر تشتِ این کتاب از بام افتاده‌ است، هیچ‌یک از روزنامه‌نگارهای علمی، از این کتاب تعریف نکند، اما همچنان کسانی هستند که می‌گویند به توصیه‌ی فلان روزنامه‌نگار در فلان مقاله و مجله، این کتاب را خوانده‌اند. از آن بدتر، کسانی را دیده‌ام که می‌گویند به توصیه‌ی فلان استاد دانشگاه این کتاب را خوانده‌اند. در مورد روزنامه‌نگاران غیرعلمی نیز، روابطی در معرفی کتاب‌ها جریان دارد که باعث می‌شود گاهی کتاب‌هایی به تیراژهای بالا دست پیدا کنند که بسیار تعجب برانگیز است. اولین نمونه‌ای که به ذهنم می‌رسد کتاب بی‌شعوری است. جالب اینجاست در بین ریویوهای بی‌شعوری در سایت گودریدز از بین ۱۹۵۴ نفری که آن را خوانده‌اند، تنها پنج ریویو به زبان انگلیسی وجود دارد، که دو تای آن را نیز خوانندگان فارسی زبان نوشته‌اند. یعنی راهنمای تشخیص خطرناک‌ترین بیماری تاریخ بشریت، تاکنون کمتر از تعداد انگشتان دو دست خواننده‌ی غیر فارسی داشته است. و تعداد خوانندگان فارسی‌زبان‌اش؟ (احتمالا خوانندگان غیرفارسی‌زبان منتظر هستند تا شاید روزی بتوانند کتاب را با خودکار بی‌شعوری تهیه نمایند.)

از این دست تعاریف، در مورد کتاب تالبوت نیز به صورت فوق‌العاده زیادی شنیده می‌شد. مترجمِ نامدار کتاب، که روابط خیلی خوبی با روزنامه‌نگاران و اهالی حوزه‌ی کتاب دارد، ادعاهای عجیب و غریبی که در مورد عرفان‌های شرقی در کتاب شده‌ است، و حتی اینکه کتاب توسط داریوش شایگان برای ترجمه پیشنهاد شده‌ است، به این تعاریفِ بدون بررسی دامن زده‌ است. و حالا چه کسی جرات نقد کتابی را دارد که این همه از آن تعریف شده‌ است، داریوش مهرجویی آن را ترجمه کرده‌ است، و توسط هرمس منتشر شده، با این همه ارجاع درون متن، توانسته “بسیارى از مفاهیم متافیزیکى راکه ریشه درفلسفه وعرفان شرق دارد، در قالب زبانى روشن و امروزى”برای خواننده‌ی ایرانی بازشناساند.۶ و توسط داریوش شایگان که خود به فلسفه و عرفان شرق تسلط دارد، به مترجم معرفی ‌شده است.

معرفی کتاب در سطح مطبوعات ما، معمولا بدون داشتن نگاه انتقادی، و بر اساس دوستی‌ها و آشنایی‌ها صورت می‌پذیرفت. خوشبختانه امروز دیگر نقد‌های علمی و بدون غرض راه خودشان را باز کرده‌اند و می‌توان آنها را در بین سایت‌ها و مجلات دید. هرچند هنوز در مقابل جریان اصلی معرفی کتاب، به راحتی دیده نمی‌شوند. احتمالا نقد کتاب‌های علم برای عموم و یا شبه‌علمی‌هایی مانند کتاب تالبوت، آنهایی هستند که با توجه به ماهیتشان می‌توانند بهتر این راه را باز کنند.

نویسنده: مصطفی یاوری آیین/ سایت علمی بیگ بنگ
پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران

پی نوشت:

[۱] www.ensani.ir

[۲] در این زمینه، می‌توانید ترجمه‌ای از آقای علی پیرحیاتی با عنوان “بیچاره نظریه! جایگاه نظریه درعلم و نگاه عوامانه به آن ” را بخوانید.

[۳] به همین دلیل و برای نجات پدیده‌ها (saving the phenomena) بطلمیوس مدل‌های مختلفی مانند معدل‌المسیر را ارائه می‌کند. به مقاله‌ی سوم از کتاب مجسطی مراجعه کنید. و یا این مقاله را بخوانید

[۴] می‌دانم که سال‌هاست دیگر این گوشواره‌ها وجود خارجی ندارند، به همین دلیل آن‌ را مثال زدم تا به علت گذشت سال‌های زیادی از حضورشان، بتوان راحت‌تر به آنها خندید.

[۵] فصل سوم از کتاب “معماری علم در ایران” نوشته‌ی دکتر رضا منصوری به مباحثی در مورد نبود اجتماع علمی در ایران و پیامدهای آن می‌پردازد.

[۶] جمله‌ی داخل گیومه از پشت جلد کتاب نقل شده است.

 

image_pdfimage_print
(24 نفر , میانگین : 4٫42 از 5)
لینک کوتاه مقاله : http://bigbangpage.com/?p=43734
تحریریه‌ی بیگ بنگ

تحریریه‌ی بیگ بنگ

وب سایت بیگ بنگ یک سایت علمی، تحقیقاتی میباشد که توسط تعدادی از علاقمندان به علم و دانش اداره می شود. این سایت از اواخر سال 1390 تاکنون به فعالیت خود در این حوزه ادامه داده است.

شما ممکن است این را هم بپسندید

۱۹ پاسخ‌ها

  1. اسماعیل گفت:

    والا من این کتاب رو الان تا صفحه ۱۳۰ خوندم، بنظرم ایون چیزی که تالبوت قصد داره به تصویر بکشه، خودش درست درک نکرده. ولی میشه مطالب و نظریات هولوگرافیک رو به طریقی با علم فیزیک امروز تطابق داد. زمانی که ما بپذیریم دنیا ۵ بعد داره، اتصال لامکانی یک تصویر سه بعدی هم توجیح میشه.
    مثال عرض میکنم:
    فرض کنید موجوداتی مثل لکه های روغن روی آب (۲ بعدی) دارن روی سطح آب زندگی میکنن. اونا شواهدی مبنی بر وجود بعد سوم رو دریافت میکنن ولی قابل درک نیست براشون. حالا یه موجود سه بعدی مثل یه کره وارد دنیای اونا بشه، یعنی ابتدا با سطح آب تماس پیدا کنه و سپس کاملا غرق بشه. با توجه به این که موجودات دو بعدی فقط مقطعی از کره که در تماس با سطح آبه رو درک میکنن، میبینن که یه موجود عجیبی از بعد سوم که نمیدونن کجاست، وارد دنیای اونا میشه و بطور غیر قابل درکی مساحتش زیاد میشه و دوباره کم میشه و در آخر نا پدید میشه!

  2. Reza گفت:

    من با این کتاب موافق نیستم اما مخالف هم نیستم، و در همان رده ی شبه علم آن را قبول دارم

    ولی مشکل اینجاست که کسانی که در رشته های فیزیک یا ریاضی یا حتی کیهان شناسی هستند با محاسبات و اثبات های ریاضی سر و کار دارند فکر میکنند که دیگر همه چیز ریاضی است،
    همه چیز را با فرمول ریاضی میخواهند. و اگر ایده ای فاقد معادلات ریاضیاتی باشد و کمی حرف شهود و درک ذهنی در آن باشد یکسره آن را رد میکنند.

  3. عليرضا گفت:

    کاش منتقد محترم قبل از تمسخر و تخطئه طرفداران این کتاب ، نگاهی به مقدمه این کتاب می انداخت: در صفحه ده انتهای پاراگراف دوم نویسنده صراحتا بیان می کنه که:” در این کتاب جهت تنوع لحن من همه این تسمیه ها و تعاریف و نیز الگوی هولوگرافیک و نظریه هولوگرافیک را به کار برده ام بی آنکه قصدم آن باشد که ایده هولوگرافیک به آن حد از ارج و اعتبار رسیده است که بتوان آن را الگو یا نظریه به معنای خاص این واژه نامید”
    منتقد عزیز خود تالبوت ادعایی رو که شما بهش نسبت میدید رو صراحتا در مقدمه رد کرده و بهمین صراحت بیان کرده ، البته شما حق دارید نظرتون رو بیان کنید ولو به غلط و بدون دقت کافی، اما سطحی خواندن طرفداران این کتاب و ارجاع دادن اونها به مطالب دوره راهنمایی دیگه نقد نیست و بیشتر به لودگی شبیه هست.

    • رضا گفت:

      متاسفانه این که این کتاب سندیت و مرجعیت برای منبع قرار گرفتن رو نداره خیلیا نمیدونن و بخصوص اونایی که طرفدارشن و برای اثبات حرف هاشون مستند به این کتاب میشن

  4. نگار گفت:

    نقد خوبی نبود!
    برخی از مباحثی که در این کتاب مطرح شده ذهن آدم را درخصوص بعضی از مسائل بازتر می کنه. هولوگرافیک، بحثی هست که الان در جوامع علمی داره روش کار میشه و کاربردهاش را هم زیاد دیدیم. در این کتاب هم طبق گفته نویسنده در مقدمه کتاب، فقط یک ایده برای پیاده سازی اصل هولوگرافیک بر روی عالم مطرح شده و قصد نویسنده این نبوده که جهان هولوگرافیک را به عنوان یک نظریه علمی و پذیرفته شده ارائه کنه.
    من هم با نظر آقای Reza موافقم. متاسفانه وقتی افرادی تک بعدی که تصورمی کنند می توانند کل کیهان و سازوکار آن را فقط با روابط ریاضی درک کنند و البته ادعا می کنند که هر ایده دیگری که کمی رنگ و بوی کشف و شهود و عرفانی داشته باشه کاملا رد شده هست، نوشتن همچین نقدهایی هم دور از انتظار نیست.
    دانش بشر محدود هست و ما نمیتونیم ادعا بکنیم هرچیزی که ما قادر به درکش نیستیم و نمیتوانیم با ذهن و روابط ریاضی اثبات کنیم وجود نداره و قابل پذیرش نیست…

  5. hassan گفت:

    سلام من کتابو نخوندم ولی ی نکته ای در مرد نقد متذکر میشم : این که نسبیت و بیگ بنگ رو نباید باهم مقایسه کنید یعنی نسبیت تقریبا میشه گفت یه قانون هست و از حد یک نظریه گذشته. ولی بیگ بنگ یک نظریه هست که رقبای خیلی قوی هم داره

  6. afsane گفت:

    به نظر من اصلا بحث درست یا غلط بودن نیست.
    این نقد چه غلط یا صحیح، جای تشکر دارد چراکه ذهن را به تفکر منتقدانه و پژوهش دعوت میکند.
    خواننده ی عاقل و عالم، متعصبانه و جهت گیرانه به هیچ یک نگاه نخواهد کرد.

  7. Omid گفت:

    تعجب میکنم که چرا فقط به این کتاب واین نویسنده اینقدر انتقاد و مخالفت میشه
    اما توی کتاب های استیون هاوکینگ- برایان گرین – و خیلی دانشمندان دیگه به موضوع هولوگرام و واقعیت هولوگرافیک اشاره شده
    و همچنین سایت های خارجی هم مثل ما اینقدر با این کتاب و این ایده مخالفت نکردن!!!

  8. Joopiter گفت:

    تمام جمع بندی کتاب به غیر از نظریه و شهود، جمع بندی نظریات دانشمندان بزرگی است که بیشتر این افراد اساتید پیر و کارکشته جهان علم هستند، درک نظریه های برگرفته شده و در هم تافته شهود و منطق کوانتوم که آقای بوهم و پریبرام بروز و ظهور داده اند و کشف و آزمایشهایی که خیلی از دانشمندان نام برده همین کتاب که با ” احتیاط “انجام شده، فقط به خاطر اینکه مورد تمسخر مردم عوام و حتی مراجع بزرگ علم قرار نگیرند، گویای بسیاری از حقایق پشت پرده هست، درک دانشمند بزرگی مثل اینشتین که جهان را از طریق نیروی رویاپردازی تکان داد و ماهیت کاریزماتیک بودن بی شائبه این گونه نظریات کیهانی و شهودی فقط از اذهان خالی از تعصب و جویای آگاهی و کشف عظمت کیهان و انسان بر خواهد آمد

  9. یاسر گفت:

    من خیلی از نظرات دوستان تعجب میکنم، مشخصه که ساز و کار علم و روش علمی واقعا برای جامعه ما ناشناخته مونده.
    خب نمیشه در چند سطر توضیح داد که چرا روش علمی به این صورتی که هست در اومده، ولی خب ساده بگم دلیلش اینه که روشهای دیگه جواب ندادن
    تالبوت اگر حتی ادعایی در مورد این داره که این یک ایده میتونه باشه باید بتونه ابتدا این ایده رو به صورت علمی مطرح کنه و متخصصان رو مجاب کنه که حداقل ارزش بحث کردن داره و باید بتونه شواهدی ابطال‌پذیر و قابل سنجش براش ارائه بده. کسانی که بر روش علمی اصرار دارن تک‌بعدی نیستن، فقط نمیخان یه سری اشتباهات رو هی تکرار کنن
    بعضی دوستان گفتن که چرا بقیه در مورد هولوگرافیک حرف میزنن گیر نمیدید! خب برای اونکه حرفهای اونا در چارچوب ساختار استاندارد علمی هست و ویژگی‌های یک فرضیه مورد بحث از نظر علمی رو داره. کلمه هولوگرافیک که مشکل کتاب نیست، نحوه پرداختن بهش مشکل اساسی کتابه.

  10. alaa گفت:

    شما اول ابعاد بالاتر رو ثابت کن بعد ادعا کن که موجودات سه بعدی ابعاد بالاتر رو درک نمیکنن مهم درک کردن نیست مهم اینکه بدون اثبات بعد دیگه بخای نظر بدی بیرون چاپ شه !!!!!

  11. morteza گفت:

    یه جمله عجیب از نویسنده : “تالبوت راه را برعکس طی کرده‌ است. به جای این که از یک نظریه‌ی سخت ریاضی، توصیفی همه‌فهم ارائه شود، یک سری جملات عامه‌پسند، بدون هیچ پشتوانه‌ی ریاضی ارائه می‌دهد. تالبوت هیچ درکی از فرمول‌های ریاضی ندارد، هیچ درکی از اینکه حرف‌هایش چگونه باید مدل ‌شوند ندارد” اقای صابری شما که احتمالا داروسازی خوندید احیانا داروهاتون رو با انتگرال گیری یا با لگاریتم میسازید!!مگه همه چیز تو این دنیا رو با ریاضی حل میکنن اخه مرد حسابی این چگونه نقدیست شما دارید . شما میگید “یک سری جملات عامه‌پسند، بدون هیچ پشتوانه‌ی ریاضی ارائه می‌دهد” یه سری اتفاقاتی که برای مردم افتاده تو کتابش مطرح کرده برای اون ها پشتوانه ریاضی بیار که چی ؟؟!!

  12. اشکان گفت:

    بنده وارد بحث فیزیک و نظریه ی زیر کوانتومی بوهم نمی شوم به دلیل اینکه صلاحیت علمی آن را ندارم، اما در رابطه با بحث عصب شناختی پریبرام این ادعا را دارم که قدرت پیشبینی دارد، بسیاری از یافتع های تجربی در رابطه با آسیب شناسی بافت مغز (به خصوص کرتکس) را تبیین می کند، گذاره هایی قابل بررسی می توان از آن حاصل کرد و الی آخر. پس تا بدینجا می شود نتیجه گرفت که بر مبنای فلسفه ی تجربه گرایی بریتانیایی (به نمایندگی بسیاری از جمله جناب بیکن) بحث هولوگرافیک بودن عملکرد مغز خیلی هم بیراه و غیر علمی نیست. در ثانی بر اینکه آیا علم لزوما آن چیزی است که تجربه گرایان، پوزیتیویست ها، پوزیتیویست های منطقی و …. ادعا می کنند یا نه اجماعی نیست. در اینجا شما را ارجاع می دهم به بحث های هابرماس از سه نوع علم و شناخت که هر کدام لزوما شاخص ها و اصول خود را داراست (علوم تجربی، علوم تاویلی و علوم انتقادی). بر پایه ی ادعای شما باید علوم هرمونوتیک، روانکاوی، تحلیل تاریخی، فلسفه، فراروانشناسی، پدیدارشناسی و …. را شبه علم به حساب آورد و این دیدگاه اشتباه از آن جایی حاصل می شود که شما اصول علوم طبیعی را به علوم دیگر (مثلا علوم اجتماعی یا روانشناسی) تعمیم می دهید. آثار مخرب چنین رویکردی به وضوح در مکتب روانشناسی رفتارگرا در نیمه ی قرن گذشته قابل مشاهده است. در رابطه با تالبوت او صریحا بیان می کند که نتایجی که از نظریات بوهم و پریبرام حصول کرده ممکن است مورد تایید آنان نباشد و بیشتر اینکه او هیچ جایی از کتاب ادعای علمی بودن نظرات خود را به مثابه ی آنچه مورد تایید پوزیتیویستان یا تجربه گرایان است به میان نیاورده است. این کتاب داعیه ی علمی بودن ندارداما به دنبال توضیح و توصیفی بر پایه ی نطریاتی علمی (بوهم و پریبرام) از اتفاقاتی شگرف بوده است که گویا به غیر از خرافه به صورتی دیگر قابل توضیح نیستند. لذا این عملکرد تالبوت ستودنی است و فضایی است از نظریه پردازی در رابطه با دلایلی علمی که می توانند تا حدی (از لحاظ تئوریک) مسائلی چون تله پاتی، تاثیرات ال اس دی بر مغز، رویاها و …. را توضیح دهند. این نظریات قابلیت و ارزش آن را دارند که به مطالعه و بررسی آزمایشگاهی بیانجامند قبل از آنکه به صورتی جبروار و تفتیشِ عقاید گونه رد شوند. نکته ی مهم اینجاست که یک نظریه ی علمی حقایق را صد در صد بیان نمی کند اما روش شناسیی در اختیار یافته های متودیک ما می گذارد که می توانند به تبیین، ساختاربندی و مدلل سازی یافته های آزمایشگاهی ما بیانجامند و این بحثی است که لیونتیف (روانشناس روس) به زیبایی در کتاب Activity and Consciousness خود بر علیه تجربه گرایی بریتانیایی اقامه می کند. در ضمن بنا بر نظر بسیاری فیلسوفان همچون آدورنو، هابرماس، لکان، بور، ژیژک و ….. تاثیرات زبان بر فرمول بندی های علمی ما و تاثیرات فعالیت فیزیکی ما بر حصول شناختی و زبان شناختی ما (رجوع کنید به بحث فهم استعاره ای از لکاف و یا نشانه شناسی اجتماعی از لیوون و کرس) و تاثیرات زبان بر تفکر (رجوع کنید به آثار ویگوتسکی، لوریا، و …) ما را از اتخاذ رویکرد “درک مستقیم و بی واسطه از جهان” آنگونه که تجربه گرایان بریتانیایی ادعا می کنند منع می کند.

  13. arash گفت:

    متاسفانه در جوامع علمی بعضی عزیزان چنان روی برخی مسائل غیرت دارند که به سختی کوچکترین سخن مخالف رو می پذیرند. تالبوت در کتابش به این معضل بزرگ در جوامع علمی به صراحت اشاره دارد. به علاوه این بنده خدا کوچکترین ادعایی در علم ندارد کما اینکه وقتی به ۱۵ جلد کتابی که تا ۳۸ سالگی و قبل از مرگش نوشته نگاه کنید در سایر زمینه ها به جز علم هم کتاب نوشته است. در مورد نظریه جهان هولوگرافیک هم به کارهای دو دانشمند به نام های پریبرام و بوهم پرداخته است نه انکه از خودش چیزی ابداع کند جز انکه با نثری زیبا به شاخ و برگ دادن و توصیف و تمجدید نظریه انان پرداخته است. روحش شاد و یادش گرامی…

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *