جهان بلوکی: آیا گذر زمان یک توهم است؟

2
3565

بیگ بنگ: برخی دانشمندان تصور می‌کنند که زمانِ کنونی صرفاً معادل یک موقعیت واحد در فضازمان است و این بدان معناست که در واقع گذر زمان تنها یک توهم است، اما نظریه‌های گوناگونی در این مورد وجود دارد که در این گزارش می‌خواهیم به بازگویی آنها بپردازیم و ببینیم کدام نظریه در مجامع علمی پذیرفته‌تر است.

block universe theory resize mdبه گزارش بیگ بنگ به نقل از ایسنا، آیا سفر در زمان ممکن است؟ آیا زمان فقط یک توهم است و این مغز ماست که باور دارد در بصورت خطی رو به جلو حرکت می‌کنیم؟ طبق نظر طرفداران نظریه “جهان بلوکی”(block universe)، پاسخ هر دو سؤال مثبت است. نظریه “جهان بلوکی”، “اکنون” را بعنوان یک مکان دلخواه و قراردادی در زمان توصیف می‌کند و اظهار می‌دارد که گذشته، آینده و حال همه به طور همزمان وجود دارند.

همانطور که مکان ِ فعلی شما وجود سایر مکان‌ها را از بین نمی‌برد و نقض نمی‌کند، نظریه “جهان بلوکی” ادعا می‌کند که بودن در زمان ِ حال به معنای عدم جریان و رخ دادن گذشته و آینده در حال حاضر نیست. طبق نظریه “جهان بلوکی”، جهان یک بلوک غول‌پیکر از همۀ چیزهایی است که در همه زمان‌ها و همۀ مکان‌ها اتفاق افتاده است و اتفاق می‌افتد و خواهد افتاد. براساس این نظریه، گذشته، حال و آینده همگی باهم در حال حاضر  وجود دارند و به طور برابر، واقعی هستند. ما به نسخه‌های مختلف این نظریه نگاه می‌کنیم و اینکه چگونه این درک استاتیک(ایستا) از فضا-زمان به معنی این است که سفر در زمان از نظر تئوری امکانپذیر است.

در دانش فیزیک، فضا-زمان(Spacetime) (و نه فضا و زمان) عبارت است از یک مدل ریاضی که زمان و فضا را به صورت درهم‌تنیده و به عنوان یک کمیت پیوسته با یکدیگر ترکیب می‌کند. بر اساس فرضیات مفهوم فضای اقلیدسی، جهان، سه بعد مکانی و یک بعد زمانی مستقل از هم دارد. در فضا-زمان سه بعد فضا و یک بعد زمان درهم ادغام می‌شوند و یک محیط پیوسته چهار بعدی را ایجاد می‌کنند. با ترکیب فضا و زمان و ایجاد یک محیط خمیده واحد، فیزیکدان‌ها توانسته‌اند تئوری‌های فیزیک را هم در سطح کیهانی و هم در بعد اتمی ساده‌سازی کنند.

بهتر است که در مکانیک کلاسیک، هنگامی که زمان به عنوان یک معیار ثابت و جهانی، مستقل از حالت حرکت مشاهده‌گر در نظر گرفته می‌شود، از دستگاه اقلیدسی به جای فضا-زمان استفاده کنیم. با این حال در فیزیک نسبیتی، زمان نمی‌تواند جدا از سه بعد فضا باشد. بر اساس نسبیت خاص نرخ گذر زمان برای جسمی که مشاهده می‌شود، بستگی به نسبت سرعت جسم و سرعت مشاهده‌گر دارد. بر اساس نسبیت عام اینشتین، شدت میدان گرانشی نرخ گذر زمان را کاهش می‌دهد.

زمان-فضا و فضا-زمان

نظریه “جهان بلوکی” همانطور که سال گذشته توسط دکتر “کریستی میلر” توضیح داده شده، تصور می‌کند جهان ما ممکن است یک بلوک بزرگ چهار بُعدی از فضا-زمان باشد و شامل همۀ چیزهایی است که با درک سنتی ما از زمان، تاکنون اتفاق افتاده و اتفاق خواهد افتاد، همخوانی داشته باشد. دکتر “میلر” که مدیر مرکز زمان دانشگاه سیدنی است، این تئوری را در مقاله‌ای که در مجله ABC Science منتشر شده، توضیح داد. وی توضیح داد که چگونه تمام لحظات موجود با یکدیگر در سه بُعد مکانی و یک بُعد زمانی ارتباط دارند.

box universe resize mdنظریه “جهان بلوکی” همچنین در بعضی از محافل علمی به عنوان “ابدیت گرایی” یا “فناناپذیری”(Eternalism) شناخته شده است، زیرا توصیف می‌کند که چگونه گذشته، حال و آینده همگی در “اکنون” وجود دارند. این نظر مخالف “حال گرایی”(Presentism) است که می‌گوید گذشته دیگر وجود ندارد و دائما در حال از بین رفتن است.

آیا سفر در زمان ممکن است؟

به گفته دکتر “میلر”، از نظر تئوری امکان سفر در زمان وجود دارد، اما یک اخطار بزرگ وجود دارد. ما باید دریابیم که چگونه باید با سرعتی نزدیک به سرعت نور سفر کنیم تا به ما این امکان را بدهد که از کرم‌چاله‌ها به عنوان میان‌بُر استفاده کنیم تا به مکانی دیگر در فضا-زمان سفر کنیم. این امر به دلیل پدیده‌ای که به عنوان “اتساع زمان”(time dilation) شناخته می شود ممکن است.

wormhole resize mdاتساع زمان یکی از مفاهیم فیزیکی مربوط به نظریه نسبیت خاص آلبرت اینشتین هست که مبنی بر پایه نسبیت این گونه بیان می‌شود که از دید دو ناظر با سرعت متفاوت، گذر زمان متفاوت بررسی می‌شود. در مثال آزمایشی ساده؛ یکی با دو سرعت نزدیک به سرعت نور و سرعتی کمتر از سرعت نور(به‌طوری‌که دو بردار سرعت با هم زاویه غیر از ۱۸۰ و صفر درجه بسازند) برای احساس بهتر پدیده اتساع فرض می‌شود و ناظر دوم ساکن فرض می‌شود. به‌طور کلی هرچه با سرعت بیشتری حرکت کنیم، زمان کندتر می‌گذرد و این دو، رابطه معکوس دارند.

در این نظریه، دو نمونه از اتساع زمان بررسی شده‌ است. در نسبیت خاص، ساعت‌هایی که نسبت به یک فرد مشاهده‌کننده اندازه‌گیری می‌شوند به کندی کار می‌کنند. برای نمونه اگر دو جسم داشته باشیم که یکی از آنها جسم یک است و دیگری جسم دو و جسم اول با سرعت بیشتری نسبت به جسم دوم حرکت کند در این حالت گفته می‌شود که زمان برای جسم اول به‌ طور محسوسی کند می‌شود. چنانچه این توسط ساعت اندازه‌گیری شود عقربه‌های ساعت در حالت اول به کُندی کار می‌کنند. در نسبیت عام ساعت برای جسمی کند کار می‌کند که نزدیک نیروی گرانشی قوی مانند یک سیاره قرار گرفته‌ است.

با این حال، اگر ما قادر به ایجاد یک فناوری شویم تا به ما امکان سفر در زمان را بدهد، نمی‌توانیم با تغییر گذشته، حال خود را تحت تأثیر قرار دهیم. این به این دلیل است که گذشته همزمان با زمان حال وجود دارد، بنابراین به طور جدایی ناپذیری با گذشته در ارتباط است. پس دیگر لازم نیست نگران باشید که کشتن یک حشره در گذشته منجر به وقوع سلسله حوادثی در آینده شود.

دکتر “میلر” می‌گوید: من اگر به گذشته سفر کنم، بخشی از گذشته هستم. مهم اینکه من همیشه بخشی از گذشته بوده‌ام. به عبارت دیگر، رفتن به گذشته به این معنی است که ما به سادگی اقدامات از پیش تعیین شده را انجام می‌دهیم که از قبل در بلوکی که فضا-زمان است، نوشته شده است.

unnamedگیج شدید؟

نظریه “جهان بلوکی” نواقص خود را دارد. بعنوان مثال “لی اسمولین” که فیزیکدان است، نوشت: آینده اکنون واقعی نیست و هیچ حقیقت قطعی از موضوعی در آینده نمی‌تواند وجود داشته باشد. وی همچنین در یک کنفرانس در سال ۲۰۱۷ افزود آنچه که واقعی است، فقط روشی است که توسط آن رویدادهای آینده از وقایع حاضر تولید می‌شوند.

اگر این ایده درست باشد، می‌تواند به ایده‌های فلسفی تقدیری و جبری وزن بدهد که بیان می‌کند همه چیز از پیش تعیین شده است و بنابراین یک فرد هیچ گونه اختیاری نسبت به نتیجه زندگی خود ندارد و فقط باید اجازه دهد مسیر طی شود که یک ایده مناسب برای قرن بیست و یکم نیست. مخالف با مفهوم تقدیری، تئوری دیگری هست که می‌گوید بلوک فضا-زمان در واقع یک موجود در حال رشد است که قابل تغییر است. در این نظریه، گذشته و حال همیشه وجود دارند، اما آینده بیشتر یک موجود در حال تغییر و قابل تغییر است.

بنابراین آیا یک زندگی از پیش تعیین شده می‌تواند با توانایی ما در داشتن توانایی سفر در زمان ارتباط داشته باشد؟ حقیقت این است که ما به هیچ وجه حتی نزدیک به دانستن این موضوع هم نیستیم. در حال حاضر، تئوری “جهان بلوکی” فقط یک فرضیه است و برای آزمایش آن به یک ماشین زمان احتیاج داریم که احتمالا راه بسیار درازی تا رسیدن به آن باقی مانده است. دانستن اینکه آیا تمام تاریخ به طور هم زمان اتفاق می‌افتد، اتفاقی است که ممکن است هرگز رخ ندهد. از طرف دیگر، ممکن است همین الان در حال رخ دادن باشد.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: interestingengineering.com



ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

2 دیدگاه‌ها

  1. ممنون از تیم خوب بیگ بنگ.عاشقتونم.
    فضازمان اتساع زمانی توهم زمان ابدیت گرایی … این مسایل اینقدر زیبا و جذاب هستند آدمو به وجد میاره و البته دیوانگی.
    بخاطر علاقه م به مقوله فضازمان و اتساع زمانی فیلمهای interestellar,Predestination ,coherence بالای ده بار دیدم.
    به نظرم نباید زمان رو فقط یک بعد در نظر داشت.و اینکه در قرن جدید باید در مورد خود ساختار فضازمان بازنگری بشه.
    آدمی همیشه با خودش این سوال رو میپرسه که آیا فضا آورنده ی زمان بوده یا زمان باعث پدیدار شدنه فضا بوده!!!!
    ما برای حل مسائلی که اونهارو غیرممکن میدونیم باید علم فیزیک و کیهانشناسی رو دستخوش تغییرات خیلی بزرگی قرار بدیم.
    همیشه این تخیل ما بوده که واقعیت هارو برامون رقم زده.
    یاعلی موفق باشید……