بیگ بنگ: اسپیس‌ایکس پانزدهمین پرواز آزمایشی موشک عظیم استارشیپ را بامداد 23 آبان با موفقیت انجام داد و اکنون در حال آماده‌سازی مرحله بالایی این فضاپیما برای نخستین تلاش تاریخی جهت بازگشت به محل پرتاب و فرود در کمتر از ۲۴ ساعت آینده است.
به گزارش بیگ بنگ، پانزدهمین پرواز آزمایشی استارشیپ ساعت ۵:۴۷ عصر به وقت شرق آمریکا ( ۲:۱۷ بامداد شنبه ۲۳ آبان به وقت ایران) از پایگاه فضایی اسپیس‌ایکس در استاربیس، واقع در جنوب تگزاس، انجام شد.
بوستر غول‌پیکر سوپرهوی به همراه مرحله بالایی استارشیپ بدون هیچ مشکلی از برج پرتاب جدا شدند و با نیروی رانشی بیش از ۱۸ میلیون پوندی(حدود ۸۱ مگانیوتن) حاصل از ۳۳ موتور رپتور ۳ بوستر، مسیر خود را به سمت آسمان آغاز کردند.
مراحل اولیه پرواز طبق برنامه پیش رفت. بوستر سوپر هوی با موفقیت خاموشی اصلی موتورها(MECO) را انجام داد و حدود ۲ دقیقه و ۳۰ ثانیه پس از پرتاب، مرحله بالایی استارشیپ نیز هنگام جداسازی از بوستر، موتورهای خود را روشن کرد؛ مانوری که به آن «جداسازی داغ» (Hot Staging) گفته می‌شود.
پس از جداسازی دو مرحله، بوستر سوپرهوی برای بازگشت به استاربیس تغییر جهت داد و استارشیپ با روشن نگه‌داشتن موتورهای خود، مسیر رسیدن به مدار پایین زمین(LEO) را ادامه داد.
لغو عملیات گرفتن بوستر؛ بازگشت به آب‌های خلیج مکزیک
اسپیس‌ایکس در ابتدا قصد داشت بوستر سوپر هوی را با استفاده از بازوهای مکانیکی عظیم برج پرتاب استاربیس، معروف به «چاپستیک‌ها» در هوا بگیرد. اما این اتفاق رخ نداد!
شرکت تصمیم گرفت عملیات گرفتن بوستر را لغو کند و در عوض، سوپر هوی را حدود ۶ دقیقه و ۳۰ ثانیه پس از پرتاب، به‌صورت کنترل‌شده در آب‌های خلیج مکزیک فرود آورد و سپس منفجر شد. در زمان انتشار این گزارش، دلیل دقیق لغو عملیات مشخص نشده بود.
موفقیت در گرفتن این بوستر، دستاورد بسیار مهمی برای اسپیس‌ایکس محسوب می‌شد؛ زیرا نخستین بازیابی موفق یک بوستر سوپر هوی از نسل سوم (V3) به شمار می‌رفت؛ نسلی که اسپیس‌ایکس پروازهای آن را از اوایل سال جاری میلادی آغاز کرده است.
این شرکت پیش‌تر سه بوستر از نسل اول سوپرهوی(V1) را با موفقیت توسط برج پرتاب گرفته بود و دو مورد از آن‌ها را در پروازهای بعدی دوباره استفاده کرده بود.
استارشیپ به مدار زمین رسید!
در سوی دیگر مأموریت، موتورهای رپتور استارشیپ پس از جداسازی از بوستر به کار خود ادامه دادند و نخستین مرحله روشن‌شدن موتورها کمی پس از گذشت ۸ دقیقه از پرتاب به پایان رسید.
پس از آن نیز همه‌چیز طبق برنامه پیش رفت. استارشیپ با انجام دومین روشن‌سازی موتورها که حدود ۲۰ ثانیه طول کشید، در ارتفاع تقریبی ۲۷۵ کیلومتری زمین در مدار پایین زمین قرار گرفت. این اتفاق در زمان ۲۶ دقیقه و ۱۰ ثانیه پس از پرتاب رخ داد.
دن هوت، از مدیران ارتباطات اسپیس‌ایکس، در جریان پخش زنده مأموریت گفت: «قرارگیری در مدار طبق برنامه انجام شد و استارشیپ اکنون برای دومین بار در تاریخ به دور زمین می‌چرخد. این لحظه واقعاً فوق‌العاده‌ای است.» استارشیپ نخستینبار در پرواز چهاردهم خود که ۲۸ سپتامبر انجام شد، به مدار زمین رسیده بود.
استقرار ۲۶ ماهواره جدید استارلینک V3
استارشیپ در این مأموریت ۲۶ ماهواره نسل جدید استارلینک V3 را با خود حمل می‌کرد که طبق برنامه، طی یک بازه ۴۲ دقیقه‌ای و از ۳۵ دقیقه پس از پرتاب، در مدار پایین زمین مستقر شدند. این ماهواره‌های پیشرفته اینترنتی، دومین محموله از ماهواره‌های نسل سوم استارلینک هستند که به مدار زمین می‌رسند. پیش از این، ۲۶ ماهواره دیگر از همین نسل در پرواز چهاردهم استارشیپ مستقر شده بودند.
ماهواره‌های V3 در مقایسه با نسل قبلی، یعنی V2، قدرت و ظرفیت بسیار بیشتری دارند. در حال حاضر بیش از ۱۱ هزار ماهواره استارلینک V2 در مدار پایین زمین فعالیت می‌کنند.
طبق توضیحات اسپیس‌ایکس، اضافه‌شدن این مجموعه جدید از ماهواره‌های V3، یک ترابیت بر ثانیه به ظرفیت انتقال داده منظومه استارلینک اضافه خواهد کرد؛ ظرفیتی معادل مجموع ظرفیت ۱۰ پرتاب ماهواره‌های استارلینک V2 با موشک فالکون ۹!
آیا استارشیپ فردا به زمین بازمی‌گردد؟
سه ماهواره از مجموع ۲۶ ماهواره استارلینک V3 که در این مأموریت پرتاب شدند، به دوربین‌هایی مجهز شده‌اند که پس از جداسازی، استارشیپ را زیر نظر می‌گیرند.
هدف از این دوربین‌ها بررسی کاشی‌های سپر حرارتی و سایر بخش‌های فضاپیما پس از صعود به مدار است. اطلاعات جمع‌آوری‌شده به اسپیس‌ایکس کمک می‌کند تا تصمیم بگیرد آیا استارشیپ برای بازگشت به استاربیس در روز شنبه آماده است یا خیر.
اسپیس‌ایکس در توضیحات مأموریت تأکید کرده است: «استارشیپ تنها زمانی مانور بازگشت به محل پرتاب را انجام خواهد داد که تیم کنترل پرواز از سلامت سامانه‌های حیاتی فضاپیما برای مانورهای ورود مجدد به جو، روشن‌سازی نهایی موتورها برای فرود و نزدیک‌شدن به برج پرتاب اطمینان حاصل کرده باشد.»
مهندسان اسپیس‌ایکس فرصت کافی خواهند داشت تا پیش از تصمیم‌گیری نهایی درباره فرود، تمام سامانه‌های استارشیپ را بررسی کنند. طبق برنامه، فضاپیما باید حدود ۱۴ بار به دور زمین بچرخد و حدود 22 ساعت را در فضا سپری کند تا برای بازگشت به زمین آماده شود.
سه نقطه تصمیم‌گیری برای بازگشت اضطراری
اسپیس‌ایکس در برنامه پروازی مأموریت پانزدهم، سه نقطه بررسی اضطراری (Contingency Checkpoint) در نظر گرفته است تا اگر مهندسان تشخیص دهند تلاش برای گرفتن استارشیپ امکان‌پذیر یا ایمن نیست، فضاپیما بتواند زودتر به سمت اقیانوس آرام بازگردد.
این سه نقطه عبارت‌اند از:
-
نقطه اول: ۱۰ دقیقه پس از پایان عملیات استقرار ماهواره‌های استارلینک.
-
نقطه دوم: ۷ ساعت و ۱۵ دقیقه پس از پرتاب.
-
نقطه سوم: ۲۰ ساعت و ۴۱ دقیقه پس از پرتاب.
اگر وضعیت استارشیپ در هر یک از این مراحل مطلوب باشد، مأموریت طبق برنامه ادامه پیدا می‌کند. در این صورت، استارشیپ حدود ۲۱ ساعت و ۳۶ دقیقه پس از پرتاب، یک مانور ۱۰ ثانیه‌ای خروج از مدار (Deorbit Burn) انجام خواهد داد تا در مسیر بازگشت به جنوب تگزاس قرار بگیرد. حدود ۳۵ دقیقه بعد، فضاپیما وارد جو زمین خواهد شد.
البته اسپیس‌ایکس برای شرایط اضطراری نیز منطقه‌ای مشخص در خلیج مکزیک در نظر گرفته است تا اگر شرایط برای گرفتن ایمن استارشیپ هنگام نزدیک‌شدن به برج پرتاب مناسب نبود، فضاپیما بتواند به‌صورت کنترل‌شده در آب فرود بیاید.
اگر همه‌چیز طبق برنامه پیش برود، استارشیپ روز شنبه، حدود ساعت ۴:۱۷ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا (ساعت ۰۰:۴۷ بامداد یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ به وقت ایران)، یعنی حدود ۲۲ ساعت و نیم پس از پرتاب، به استاربیس بازخواهد گشت. موفقیت در این عملیات، یک دستاورد تاریخی خواهد بود؛ زیرا برای نخستین بار مرحله بالایی استارشیپ بازیابی خواهد شد.
چرا استفاده مجدد از استارشیپ اهمیت دارد؟
قابلیت استفاده مجدد کامل از استارشیپ، یکی از پایه‌های اصلی برنامه‌های بلندپروازانه اسپیس‌ایکس است. این قابلیت نه‌تنها برای پرتاب ماهواره‌های نسل جدید استارلینک V3 اهمیت دارد، بلکه برای ساخت منظومه‌ای پیشنهادی از مراکز داده مداری که ایلان ماسک، بنیان‌گذار و مدیرعامل اسپیس‌ایکس، به دنبال توسعه آن است نیز ضروری خواهد بود.
به گفته ماسک، منظومه نسل بعدی استارلینک قرار است حدود ۱۰۰ هزار ماهواره داشته باشد و شبکه هوش مصنوعی مداری پیشنهادی نیز ۱۰ برابر این تعداد ماهواره خواهد داشت! ساخت و نگهداری چنین منظومه‌های عظیمی به تعداد باورنکردنی پرتاب فضایی نیاز دارد. به همین دلیل، اسپیس‌ایکس طبق گفته ماسک، قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ به ظرفیت سالانه ۱۰ هزار پرتاب استارشیپ دست پیدا کند.
البته برخی از مأموریت‌های آینده استارشیپ لزوماً به استفاده مجدد کامل از تمام بخش‌های موشک نیاز ندارند؛ اما قابلیت اطمینان این فضاپیما برای برنامه آرتمیس ناسا و تلاش‌های این سازمان برای بازگرداندن فضانوردان به ماه، اهمیت حیاتی دارد.
ناسا استارشیپ را به‌عنوان یکی از فرودگرهای سرنشین‌دار قمری این برنامه انتخاب کرده است. همچنین قرار است در تابستان ۲۰۲۷، یک مأموریت نمایشی با مشارکت فضاپیمای اوریون ناسا و فضانوردان مأموریت آرتمیس ۳ در مدار زمین انجام شود.
سایت علمی بیگ بنگ / منبع: space.com
لینک کوتاه نوشته : https://bigbangpage.com/?p=110160
