بیگ بنگ: لبه سامانه خورشیدی ممکن است برخلاف تصور ما، مرزی مشخص و ثابت نباشد؛ بلکه حاصل تعامل پیچیده‌ای میان نیروها، انرژی‌ها و مسیر حرکت اجرام باشد. دو پژوهشگر برجسته علوم فضایی با ارائه نظریه‌ای جدید معتقدند که باید نگاه خود را به مرزهای سامانه خورشیدی تغییر دهیم.
به گزارش بیگ بنگ، دو دانشمند برجسته علوم فضایی می‌گویند برای تعریف دوباره مرز منظومه شمسی، باید تأثیر میدان گرانشی کهکشان راه شیری، از جمله ماده تاریک، را نیز در نظر گرفت؛ عاملی که می‌تواند تصویر تازه‌ای از گستره قلمرو خورشید به ما ارائه دهد.
این نظریه را “جیم گرین” دانشمند ارشد پیشین ناسا و مدیر سابق بخش علوم سیاره‌ای این سازمان، به همراه اِد بلبـرونو، استاد ریاضیات دانشگاه یشیوا و پژوهشگر ارشد وابسته به دانشگاه پرینستون، مطرح کرده‌اند.
آن‌ها معتقدند مرز گرانشی منظومه شمسی می‌تواند تا فاصله‌ای نزدیک به ۳/۸ سال نوری از خورشید امتداد داشته باشد؛ یعنی حدود ۲۴۱ هزار واحد نجومی. این فاصله تقریباً با مقیاس جدایی میان ستاره‌های همسایه قابل مقایسه است.
به گفته این پژوهشگران، مرز منظومه شمسی را نباید لزوماً یک خط مشخص در فضا دانست؛ بلکه این مرز ممکن است نتیجه تعامل پیچیده نیروها، انرژی‌ها و مسیر حرکت اجرام باشد. گرین و بلبـرونو استدلال‌های خود را در شماره اوت ۲۰۲۶ مجله ROOM، نشریه تخصصی حوزه فضا، منتشر کرده‌اند.
اجرام کندرو؛ مهمانانی که ممکن است در منظومه شمسی گرفتار شوند
این نظریه همچنین مطرح می‌کند که نقاط لاگرانژی L1 و L2 در سامانه گرانشی خورشید و کهکشان می‌توانند مانند نوعی «درگاه» عمل کنند و مسیر ورود اجرام میان‌ستاره‌ای، از جمله دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای 3I/ATLAS، به منظومه شمسی را هموارتر سازند. چنین سازوکاری شاید در آینده به دانشمندان اجازه دهد برخی از این اجرام را برای بررسی‌های علمی به دام گرانشی بیندازند.
جیم گرین افزود: «شناسایی موقعیت نقطه لاگرانژی L1 در سامانه خورشید و مرکز کهکشان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اجرام کندرو که وارد این ناحیه می‌شوند، ممکن است به دام گرانش خورشید بیفتند و به بخشی از منظومه شمسی تبدیل شوند.»
او در ادامه احتمال جالبی را مطرح می‌کند: «چه کسی می‌داند؟ شاید همین حالا یک سیاره سرگردان بزرگ که در گذشته به دام گرانش خورشید افتاده، در مسیر ورود به منظومه شمسی باشد!»
گرین می‌گوید لازم است دانشمندان این موقعیت‌های تازه محاسبه‌شده برای نقاط L1 و L2 را بررسی کنند تا مشخص شود چه چیزهایی در آن نواحی وجود دارد. او در حال مذاکره با تیم فضاپیمای نیوهورایزنز است؛ همان کاوشگری که در سال ۲۰۱۵ از پلوتو عبور کرد و اکنون در نواحی بیرونی هلیوسفر فعالیت می‌کند.
به گفته گرین، حتی بررسی غبار انباشته‌شده در این نواحی نیز می‌تواند به تأیید بخش‌هایی از محاسبات آن‌ها، از جمله برآورد گستره تأثیر ماده تاریک در کهکشان راه شیری، کمک کند.
به دام انداختن اجرام با کمک گرانش
بلبرونو این پژوهش را نتیجه‌ای مهم و ارزشمند می‌داند. بخش زیادی از این نظریه بر تحقیقات او درباره به دام افتادن پایدار اجرام در منظومه شمسی و مفهوم «مرزهای پایداری ضعیف» استوار است؛ موضوعی که در سال ۲۰۲۴ در مجله علمی Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy منتشر شد.
این دانشمند توضیح می‌دهد که نظریه مرزهای پایداری ضعیف نخستین‌بار در سال ۱۹۸۷ برای یافتن مسیرهای جدید سفر فضاپیماها به ماه، با استفاده از روش «به دام افتادن بالستیکی» به کار گرفته شد. اکنون این روش به حوزه‌ای بسیار گسترده‌تر تعمیم یافته است: بررسی امکان به دام افتادن اجرام میان‌ستاره‌ای در منظومه شمسی و تخمین اندازه واقعی آن.
در روش به دام افتادن بالستیکی، فضاپیما می‌تواند با بهره‌گیری هوشمندانه از میدان‌های گرانشی و مسیرهای حرکتی مناسب، بدون نیاز به مصرف سوخت زیاد، به مقصد برسد یا در مدار موردنظر قرار بگیرد. بلبرونو این رویکرد را به نوعی «موج‌سواری روی میدان گرانشی» تشبیه می‌کند.
آیا نقاط لاگرانژی می‌توانند به تمدن‌های بیگانه کمک کنند؟
این پژوهش در ادامه به ایده‌ای جذاب درباره احتمال وجود تمدن‌های پیشرفته فرازمینی نیز می‌پردازد. گرین و بلبرونو می‌نویسند که سفر میان‌ستاره‌ای به تسلط بر گرانش نیاز دارد؛ قابلیتی که یک تمدن فرازمینی پیشرفته شاید بتواند از آن برای پیمودن کهکشان استفاده کند. چنین تمدنی ممکن است از نقاط لاگرانژی به‌عنوان موقعیت‌هایی راهبردی برای تسهیل حرکت در فضا بهره ببرد.
آن‌ها همچنین احتمال می‌دهند که تمدن‌های پیشرفته بتوانند با استقرار در چنین موقعیت‌هایی، یک منظومه ستاره‌ای را با مصرف انرژی بسیار اندک زیر نظر بگیرند. این موضوع پرسشی جالب را مطرح می‌کند: آیا ممکن است ایستگاه‌های فضایی عظیمی در نزدیکی نقاط لاگرانژی سامانه‌های ستاره‌ای دیگر وجود داشته باشند که نشانه‌ای از فناوری تمدن‌های فرازمینی باشند؟
پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که جست‌وجوی چنین سازه‌هایی می‌تواند یکی از مسیرهای احتمالی برای یافتن نشانه‌های فناوری تمدن‌های پیشرفته در کیهان باشد. البته این ایده‌ها هنوز در حد فرضیه و پیشنهاد پژوهشی هستند و شواهدی مبنی بر وجود چنین سازه‌هایی یا استفاده تمدن‌های بیگانه از این روش‌ها در دست نیست.
سایت علمی بیگ بنگ / منبع: space.com
لینک کوتاه نوشته : https://bigbangpage.com/?p=110098
