بیگ بنگ: ذرات ریز پلاستیکی که «میکروپلاستیک» نامیده میشوند، در مغز انسان تجمع پیدا کردهاند، اما به گفته کارشناسان هنوز شواهد کافی برای این که بگوییم این امر به ما آسیب میرساند وجود ندارد.
به گزارش بیگ بنگ، این قطعات عمدتاً نامرئی پلاستیک، در همهجا یافت شدهاند: از قله کوهها تا کف اقیانوسها، در هوایی که تنفس میکنیم و غذایی که میخوریم. همچنین در بدن انسان نیز دیده شدهاند، از جمله در ریهها، قلب، جفت جنین، و حتی در رگهای خونی-مغزی.
گسترش روزافزون میکروپلاستیکها به یک مسئله کلیدی در تلاشها برای تدوین نخستین پیمان جهانی آلودگی پلاستیک تبدیل شده است؛ دور تازه مذاکرات سازمان ملل هفته آینده در ژنو برگزار میشود. اثر میکروپلاستیکها و حتی ذرات کوچکتر به نام «نانوالاستیکها» بر سلامت انسان هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما پژوهشگران در این حوزه نسبتاً تازه در حال تحقیق هستند.
مهمترین مطالعهای که تاکنون درباره وجود میکروپلاستیک در مغز انجام شده، فوریه امسال در مجله نیچر مدیسین منتشر شد. دانشمندان بافت مغز ۲۸ نفر که در سال ۲۰۱۶ فوت کرده بودند و ۲۴ نفری که سال گذشته در ایالت نیومکزیکوی آمریکا فوت کرده بودند را بررسی کردند و دریافتند میزان میکروپلاستیکها در نمونهها با گذر زمان افزایش یافته است.
این مطالعه، زمانی خبرساز شد که پژوهشگر ارشد، «متیو کمپن» سمشناس آمریکایی، به رسانهها گفت آنها معادل وزن یک قاشق پلاستیکی میکروپلاستیک را در مغز پیدا کردند. همچنین “کمپن” به مجله نیچر گفت که برآورد میکند میتوان حدود ۱۰ گرم پلاستیک از یک مغز اهدایی جدا کرد و این مقدار را با وزن یک مداد شمعی استفادهنشده مقایسه کرد.
گمانهزنی «فراتر از شواهد»
اما سایر پژوهشگران از آن زمان نسبت به این مطالعه کوچک هشدار دادند. “تئودور هنری” سمشناس دانشگاه هریوت-وات اسکاتلند، به وبسایت AFP گفت: «در حالی که این یافته جالب است، باید با احتیاط و تا زمان تأیید مستقل نتایج، آن را تفسیر کرد. در حال حاضر، گمانهزنیها دربارۀ اثرات بالقوه ذرات پلاستیکی بر سلامت بسیار فراتر از شواهد موجود است.»
“الیور جونز” استاد شیمی دانشگاه RMIT استرالیا، نیز گفت، داده کافی برای نتیجهگیری قطعی دربارۀ میزان وجود میکروپلاستیکها در نیومکزیکو و حتی کمتر از آن، در سطح جهان وجود ندارد. او همچنین گفت «بعید» است که مغز انسان حاوی میکروپلاستیک بیشتری نسبت به مقدار یافتشده در فاضلاب خام باشد.
جونز یادآور شد افرادی که در این مطالعه بررسی شدند، پیش از مرگ کاملاً سالم بودند و خود پژوهشگران نیز اذعان کردهاند داده کافی برای نشان دادن آسیبزایی میکروپلاستیکها وجود ندارد. او افزود: «اگر (و این یک اگر بزرگ است به نظر من) واقعاً میکروپلاستیک در مغز ما وجود داشته باشد، هنوز هیچ مدرکی از آسیبزایی آن در دست نیست.»
نمیتوان منتظر داده کامل ماند
بیشتر تحقیقات دربارۀ اثرات میکروپلاستیک بر سلامت، مشاهداتی بودهاند، بنابراین نمیتوانند رابطه علت و معلولی را ثابت کنند. یکی از این مطالعات که سال گذشته در مجله New England Journal of Medicine منتشر شد، نشان داد تجمع میکروپلاستیک در رگهای خونی با افزایش خطر حمله قلبی، سکته و مرگ در بیماران مبتلا به بیماری انسداد شریانها ارتباط دارد.
همچنین آزمایشهایی بر روی موشها انجام شده، از جمله مطالعهای که ژانویه امسال در مجله Science Advances منتشر شد و وجود میکروپلاستیک در مغز آنها را نشان داد. پژوهشگران چینی گفتند که میکروپلاستیکها میتوانند باعث ایجاد لختههای نادر خون در مغز موشها شوند، زیرا مسیر سلولها را مسدود میکنند، اما تأکید کردند که این جوندگان کوچک تفاوت زیادی با انسان دارند.
یک مرور علمی سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۲ نتیجه گرفت که «شواهد کافی برای تعیین خطرات میکروپلاستیکها بر سلامت انسان وجود ندارد». با این حال، بسیاری از کارشناسان سلامت به «اصل احتیاط» استناد کردهاند و گفتهاند تهدید بالقوه میکروپلاستیکها نیازمند اقدام فوری است. گزارشی از مؤسسه بهداشت جهانی بارسلونا که این هفته و پیش از مذاکرات پیمان در اینباره منتشر شد، اعلام کرد: «تصمیمات سیاستی نمیتوانند منتظر داده کامل بمانند.»
این گزارش افزود: «با اقدام فوری برای کاهش مواجهه، بهبود روشهای ارزیابی ریسک و اولویتبندی گروههای آسیبپذیر، میتوانیم این مسئله فوری را قبل از تبدیل شدن به یک بحران گسترده بهداشت عمومی، مدیریت کنیم.» میزان تولید پلاستیک در جهان از سال ۲۰۰۰ دو برابر شده و انتظار میرود تا سال ۲۰۶۰ نسبت به نرخ فعلی سه برابر شود. جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Nature Medicine منتشر شده است.
سایت علمی بیگ بنگ / منبع: sciencealert.com
لینک کوتاه نوشته : https://bigbangpage.com/?p=109159
(7 نفر , میانگین : 5,00 از 5)
