بیگ بنگ: مهاجرت و انزوای جمعیت‌های انسانی ظاهراً تنوع ژنتیکی و تنوع زبانی را در دو جهت مخالف شکل می‌دهند.
به گزارش بیگ بنگ، این یافته در نگاه اول ممکن است کمی غیرمنتظره به نظر برسد. مناطقی که در طول تاریخ تحت تأثیر مهاجرت و آمیختگی جمعیت‌ها قرار گرفته‌اند، معمولاً تنوع ژنتیکی بیشتری دارند؛ بنابراین شاید منطقی به نظر برسد که زبان‌های این مناطق نیز تنوع بیشتری داشته باشند. اما پژوهش جدید دقیقاً الگوی معکوس را نشان می‌دهد.
«آنا گراف»، نویسنده اصلی این مطالعه و زبان‌شناس دانشگاه زوریخ، می‌گوید: «چیزی که ما را شگفت‌زده کرد، قدرت و پایداری این رابطه معکوس در سراسر جهان بود. مناطقی که جمعیت‌هایشان بیشتر با یکدیگر آمیخته‌اند، معمولاً از نظر ژنتیکی متنوع‌ترند، اما زبان‌هایشان از نظر ساختاری شباهت بیشتری به یکدیگر دارند. در مقابل، مناطقی که برای مدت طولانی منزوی بوده‌اند، تنوع ژنتیکی کمتری دارند، اما زبان‌هایشان از نظر ساختار بسیار متنوع‌تر است.»
پژوهشگران تأکید می‌کنند که این رابطه حتی پس از در نظر گرفتن عوامل مختلفی که می‌توانند بر نتایج تأثیر بگذارند، همچنان برقرار است؛ عواملی مانند تاریخچه جمعیتی، نزدیکی جغرافیایی، تراکم جمعیت و شرایط محیطی و حتی زمان سکونت اولیه انسان‌ها در قاره‌های مختلف.
ارتباط میان ژن‌ها و زبان
برای شناسایی این الگو، پژوهشگران مجموعه‌های گسترده‌ای از داده‌های ژنتیکی و زبانی را با یکدیگر ترکیب کردند. آن‌ها تنوع ژنتیکی میان افراد را با تنوع ساختاری زبان‌هایی که در مناطق مختلف جهان صحبت می‌شوند، مقایسه کردند.
در این تحلیل، تأثیر عواملی مانند فاصله جغرافیایی، تراکم جمعیت و شرایط محیطی نیز بررسی شد تا پژوهشگران بتوانند نقش تاریخچه مهاجرت و تغییرات جمعیتی را با دقت بیشتری مشخص کنند.
مهاجرت، تماس و انزوا؛ نیروهایی که زبان و ژن را شکل می‌دهند
نتایج نشان داد که یک الگوی قدرتمند در سراسر جهان وجود دارد: تماس میان جمعیت‌ها، مهاجرت و انزوا همگی بر تنوع ژنتیکی و ساختار زبان‌ها تأثیر می‌گذارند، اما اثر آن‌ها بر این دو، در جهت مخالف است.
«کیارا باربیِری»، نویسنده ارشد مطالعه و متخصص ژنتیک جمعیت در دانشگاه کالیاری، توضیح می‌دهد: «نکته کلیدی این است که تماس و انزوا، تأثیرات متضادی بر ژن‌ها و زبان‌ها دارند. تماس میان جمعیت‌ها باعث افزایش تنوع ژنتیکی می‌شود، اما هم‌زمان به گسترش ویژگی‌های زبانی نیز کمک می‌کند و در نتیجه زبان‌ها را به یکدیگر شبیه‌تر می‌سازد. در مقابل، انزوا تنوع ژنتیکی را محدود می‌کند، اما به زبان‌ها اجازه می‌دهد مسیر تکامل خود را مستقل از یکدیگر طی کنند.»
مناطق منزوی ژنتیکی؛ کانون‌های تنوع زبانی
این الگو می‌تواند توضیح دهد که چرا برخی نقاط جهان از نظر تنوع زبانی تا این اندازه غنی هستند. برای مثال، گینه نو و رشته‌کوه‌های هیمالیا نسبتاً از نظر ژنتیکی منزوی بوده‌اند، اما زبان‌های موجود در این مناطق از تنوع ساختاری فوق‌العاده‌ای برخوردارند.
«بالتازار بیکل»، نویسنده ارشد مطالعه و مدیر مؤسسه مطالعات میان‌رشته‌ای تکامل زبان در دانشگاه زوریخ، می‌گوید: «این مناطق به ما نشان می‌دهند که زبان‌ها در شرایط انزوای نسبی تا چه اندازه می‌توانند مسیرهای متفاوتی برای تکامل پیدا کنند. در چنین مناطقی، دامنه گسترده‌تری از روش‌های سازمان‌دهی دستور زبان، صداها و معنا حفظ شده است؛ ویژگی‌هایی که در بسیاری از نقاط دیگر جهان، به دلیل هزاران سال تماس میان جمعیت‌ها، تا حد زیادی از بین رفته‌اند.»
این پژوهش علاوه بر آشکار کردن یک الگوی چشمگیر در سراسر جهان، به یک نکته مهم‌تر نیز اشاره می‌کند: تنوع زبانی ارتباط نزدیکی با تاریخچه جمعیت‌های انسانی دارد.
آنا گراف در پایان می‌گوید: «چیزی که در ابتدا یک تناقض به نظر می‌رسد، در نهایت به یک اصل ساده و در واقع قابل‌درک تبدیل می‌شود: همان فرایندهایی که باعث جدا ماندن جمعیت‌های انسانی از یکدیگر می‌شوند، به زبان‌های آن‌ها نیز اجازه می‌دهند از یکدیگر فاصله بگیرند و مسیرهای متفاوتی را برای تکامل طی کنند.» جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده است.
سایت علمی بیگ بنگ / منبع: scitechdaily.com
لینک کوتاه نوشته : https://bigbangpage.com/?p=109913
