گامی مهم در ایجاد موجود زنده: ساخت ۵ کروموزوم مصنوعی

بیگ بنگ: محققان توانسته‌اند پنج کروموزوم مخمر مصنوعی بسازند. متخصصان علم ژنتیک با این دستاورد یک‌ سوم از مسیر بازسازی کامل یک موجود زنده پیچیده را پیموده‌اند.

تیم تحقیقاتی مرکز پزشکی لانگان نیویورک به سرپرستی جف بوکه، کارشناس ژنتیک در مجله معتبر علمی ساینس خبر از ساخت پنج کروموزوم مصنوعی جدید و وارد کردن آن به مخمر داده است. پیش از این هم کروموزومی مصنوعی با تغییر در ژنوم باکتری ساخته شده بود‌ اما نمی‌توان آن را با ساخت کروموزوم مخمر تغییر‌ یافته که موجودی به مراتب پیچیده‌تر است مقایسه کرد.

هر کدام از این پنج کروموزوم از ۳۰ هزار تا ۶۰ هزار جفت رشته “نوکلئوتید” ساخته شده که توانسته با ژنوم کل مخمر در تعاملی بی‌‌دردسر قرار بگیرد. جف بوکه آن‌چه که می‌توان با ژنوم مخمر انجام داد را مایه حیرت می‌داند و می‌گوید، با وجود این “ترکیب جدید می‌تواند سالم و موفق عمل کند”. سایر دانشمندان نیز از این دستاورد که حاصل تغییر و ترکیب ژنوم مخمر است ابراز شگفتی کرده‌اند.

دان گیبسون از شرکت بیوتکنولوژی “سینتتیک ژنومیکس” در گفت‌وگو با هفته‌نامه “نیوساینتیست” این دستاورد را گامی مهم برای ساخت ژنوم کامل مخمر مصنوعی می‌دانند. او گفته است: «صحنه اینک برای استفاده از همه ۱۶ کروموزوم مصنوعی در یک سلول [از قبل خالی شده] آماده است.» با ساخت این پنج کروموزوم راه برای ایجاد موجودات زنده سفارشی هموار شده است؛ موجوداتی که بسته به عملکردشان می‌توانند در علم پزشکی، تولید سوخت یا کاهش مواد زیانبار زیست‌ محیطی کاربرد داشته باشند. جف بوکه در سال ۲۰۱۴، سالی که نخستین کروموزوم مصنوعی مخمر ساخته شد، گفته بود: «کار ما زیست‌شناسی مصنوعی را از تئوری به حقیقت بدل کرده است.» جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Science منتشر شده است.