جشن ۲۵ سالگی تلسکوپ فضایی هابل+تصاویر برگزیده

بیگ بنگ: امروز ۲۴ آوریل ۲۰۱۵ مصادف با تولد ۲۵ سالگی تلسکوپ فضایی هابل است. هابل ۲۵ سال پیش بعنوان یک تلسکوپ فضایی، در مدار زمین مستقر شد و در این سالها با کاوش های فراوان ستاره شناسی نوین را متحول کرد، این تلسکوپ نه تنها با تصاویر فوق العاده، زیبایی و شگفتی کیهان را به رخ کشید، بلکه درک ما از جهان و تاریخچه آن را کامل تر از قبل کرد.

تصویری از خوشه ی بزرگ ستاره ای به اسم Westerlund 2 که به مناسبت 25 سالگی هابل در فضا منتشر شده است.

تصویری از خوشه ی بزرگ ستاره ای به اسم Westerlund 2 که به مناسبت ۲۵ سالگی هابل در فضا منتشر شده است.

به گزارش بیگ بنگ،محققان تلسکوپ فضایی هابل عکس جدیدی را به مناسبت گرامیداشت ۲۵ سال کاوش آن در کیهان منتشر کرده اند. این عکس یک خوشه ی بزرگ ستاره ای به اسم Westerlund 2 است که حدود ۳۰۰۰ ستاره را در فاصله ی ۲۰ هزار سال نوری از زمین و در صورت فلکی شاه تخته را نشان می دهد. سن ستارگان این خوشه ی نسبتا جوان حدود ۲ میلیون سال است که شامل داغترین، درخشان، و عظیم ترین ستارگان، کهکشان ما هستند که در میان نور، گرد و غبار و گازهای هیدروژن احاطه شده اند، در ویدئوی زیر می توانید سفری خیالی به درون این سحابی داشته باشید:

دانلود ویدئو

در ۲۴ آوریل ۱۹۹۰ سازمان فضایی آمریکا(ناسا) یک تلسکوپ فضایی، به نام «هابل» را بر دوش شاتل فضایی دیسکاوری سوار کرد و در مداری به دور زمین رها ساخت. این تلسکوپ به پاس تجلیل از خدمات و کشفیات ستاره شناس قرن بیستم ادوین هابل، که با استفاده از تلسکوپ بزرگش ثابت کرد جهان ما با سرعتی زیاد در حال انبساط است، این نام را به خود گرفت. ادوین هابل با کشف انبوهی از کهکشان‌ ها، توانست مفاهیم مختلف نجومی را که تا آن زمان برای اخترشناسان نا آشنا می‌نمود، درست توضیح دهد. هابل نشان داد که جهان ما از یک کهکشان نه، بلکه از صدها میلیارد کهکشان مانند کهکشان راه شیری و یا بزرگ‌تر از کهکشان راه شیری تشکیل شده و این کهکشان‌ها با سرعت‌های متفاوت در حال دور شدن از هم می‌ باشند. با کشف انبساط عالم، درک ما از جهان هستی کاملاً دگرگون شد.

ناسا به پاس خدمات ارزندۀ هابل در بسط و گسترش دانش بشری، ایدۀ قرار دادن تلسکوپ فضایی هابل را مطرح کرد و بالاخره با انجام ماموریت و ارسال این تلسکوپ به فضا به آن رنگ واقعیت بخشید. در لحظۀ آغاز تصویربرداری، دانشمندان متوجه شدند که آیینۀ اصلی این تلسکوپ ـ با قطر ۲٫۴ متر ـ درست در جایی خود قرار نگرفته و در نهایت تصاویر هابل تار و تیره بودند. این یکی از بزرگ‌ترین نا امیدی‌های علمی برای ناسا بود تا اینکه در سال ۱۹۹۳ اولین مأموریت فضایی برای تعمیر هابل این مشکل را بر طرف ساخت. از آن زمان تاکنون هابل چهار بار ترمیم شده و چندین دوربین، حس‌گر و تجهیزات علمی دیگر به آن اضافه و به روز شده است.

این تصویری است که فضانوردان پس از تعمیر تلسکوپ هابل در سال ۲۰۰۹ از شاتل فضایی آتلانتیس به ثبت رساندند.

هابل اکنون پروژۀ مشترک ناسا و آژانس فضایی اروپا است، با تصویربرداری‌های بی‌نظیرش، جهان هستی را به روی صفحه کامپیوترها، موبایل ها به خانه‌های ما آورد. تلسکوپ فضایی هابل به مردم اجازه داد تا در این هیجان از کشف گوشه‌های پنهان کیهان شریک باشند. تصاویر تهیه‌ شده توسط هابل، بخشی از میراث فرهنگی بشر شده است.  به کمک هابل ما دوره‌های مختلف شکل‌گیری کهکشان‌ها، ستاره‌ها، سیارات، تولد و مرگ ستارگان، سیاه‌چاله‌ها و حتی انبساط عالم و … را به چشم سر دیدیم. از زمانی که تلسکوپ فضایی‌هابل فعال شده است ۴۰۰۰ دانشمند از اطلاعات آن استفاده کرده اند و ۱۲۷۰۰ مقاله علمی‌ با تکیه بر این اطلاعات نوشته شده است. همین آمار‌ هابل را به یکی از کارآمدترین ابزارهای حوزه علوم فضایی تبدیل کرده است. در زیر می توانید منتخبی از تصاویر تلسکوپ هابل را طبق سال شمار فعالیت آن مشاهده کنید:

سال 1990: ابرنواختر عظیم ۱۹۷۸
در این تصویر یک حلقه گاز درخشان و بیضوی شکل می‌بینید که ۱٫۳ میلیون سال نوری با مرکز ابرنواختر عظیم ۱۹۷۸ فاصله دارد.
سال 1991: کهکشان NGC 4261
در این تصویر دیسکی از گاز و غباری عظیم به قطر ۳۰۰ سال نوری را می‌بینید. دانشمندان معتقدند در مرکز کهکشان NGC 4261 یک سیاهچالۀ عظیم قرار دارد.
سال 1992: سحابی جبار
تلسکوپ هابل یک دیسک بسیار بزرگ از گرد و غبار را در اطراف ۱۵ ستاره در سحابی جبار کشف کرد. بعدها مشخص شد این دیسک محدوده ای برای تولد ستاره‌های جدید است که ۱۵۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد.
سال 1993: سحابی ویل
این تصویر بخش کوچکی از باقیماندۀ ابرنواختر حلقه ی ماکیان را نشان می‌دهد که توسط تلسکوپ‌ هابل ثبت شده است.
سال 1994: کهکشان مارپیچی M100
این تصویر مرکز کهکشان مارپیچی M100 را نشان می‌دهد. بعد از تعمیر تلسکوپ هابل در سال 94 تصاویر جدید از کیفیت بهتری برخوردار شدند.
سال 1995: ستون های آفرینش
در این تصویر ستون‌های آفرینش را می‌بینید که در سحابی عقاب M16 قرار دارند. این ستون‌ها که از گرد و غبار و گازهای سرد تشکیل شده اند.
سال 1996: میدان فرا ژرف هابل
تلسکوپ هابل در سال ۹۶ عمیق ترین و دقیق ترین تصویر از کیهان را تهیه کرد. تصویر میدان فرا ژرف هابل تصویر دقیقی از افق جهان در حال گسترش شامل دست کم ۱۵۰۰ کهکشان را نشان می دهد.
سال 1997: اثر سیاهچاله عظیم M84
این تصویر که با سیستم تصویربرداری طیف نگار‌ هابل گرفته شده ، اثر یک سیاهچاله عظیم در مرکز کهکشان M84 را نشان می‌دهد.
سال 1998: کهکشان NGC 4314
تلسکوپ هابل این نمای بسته را از مرکز کهکشان NGC 4314 در دسامبر ۱۹۹۵ تهیه کرد. خوشه‌های ستاره‌های تازه متولد شده توده‌های مایل به بنفش اطراف حلقه را می‌سازند.
سال 1999: مریخ یخ زده
تلسکوپ هابل این تصویر‌ دقیق از سیاره مریخ به همراه تپه‌های شن و کلاهک قطبی اش را در سال 99 ثبت کرد.
سال 2000: سحابی اسکیمو
بعد از انجام ماموریت و تعمیر تلسکوپ هابل در سال ۱۹۹۹، این تلسکوپ از سحابی سیاره ای اسکیمو تصویری زیبا را به ثبت رساند. این سحابی باقیمانده یک ستاره در حال مرگ است که شباهت زیادی به آیندۀ خورشید خودمان دارد.
سال 2001: کهکشانی از لبه
هابل در این سال عکسی از کهکشان ESO 510-G13 گرفت که به طرز عجیبی تاب خورده و حدود ۱۵۰ میلیون سال نوری با زمین فاصله دارد.
سال 2002: کهکشان بچه قورباغه
کهکشان UGC 10214 که با نام کهکشان قورباغه ای معروف است، ظاهرکاملاً متفاوتی نسبت به سایر کهکشان‌های مارپیچی دارد، که بر اثر ادغام کهکشانی شکل گرفته و 420 میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد.
سال 2003: ستاره ی درخشان
وی۸۳۸ تکشاخ تا ژانویه ۲۰۰۲ یک ستاره بی نور بود، اما ناگهان ۶۰۰۰۰۰ بار درخشان تر از خورشید ما شد. این ستاره بطور ناگهانی تبدیل به درخشان ترین ستاره در کهکشان راه شیری شد.
سال 2004: سیاره ای هلیکس
وسعت سحابی سیاره ای هلیکس بقدری زیاد است که تصویربرداری از آن به دو تلسکوپ نیاز دارد. یکی از این دو تلسکوپ،‌هابل بود و دیگری دوربینی بوده که در رصدخانه شیلی قرار دارد. سحابی‌های سیاره ای شامل مجموعه ای از گازها هستند که در اثر مرگ یک سیاره ایجاد شده اند.
سال 2005: کهکشان گردابی
در این تصویر تلسکوپ‌هابل کهکشان مارپیچی M51 که با نام کهکشان گردابی هم شناخته می‌شود. بازوهای این کهکشان که پر از گاز و ستاره هستند در این تصویر به خوبی دیده می‌شوند. کهکشان کوچک و زرد رنگ NGC 5195 نام دارد که در پشت این کهکشان قرار دارد.
سال 2006: سحابی جبار
برای ساخت این تصویر، ۵۲۰ نمونه از عکس‌هایی که‌هابل در پنج رنگ مختلف از سحابی جبار گرفته با هم ترکیب شده اند. سحابی جبار ۱۵۰۰ سال نوری با زمین فاصله دارد و نزدیک ترین منطقه ستاره ساز به سیاره ما محسوب می‌شود.
سال 2007: خوشه ستاره ای NGC 602
خوشه ستاره ای NGC 602 در قلب یک منطقه ستاره ساز قرار دارد. تابش‌های پر انرژی این منطقه از ستاره‌های جوان و گرم بیرون می‌ریزد و یکی از زیباترین صحنه‌های بخش بیرونی سحابی را می‌سازد.
سال 2008: کهکشان Arp 147
کهکشان Arp 147 بخوبی تصویر بعد از برخورد عظیم دو کهکشان را نشان می‌دهد. وقتی دو کهکشان با هم برخورد می‌کنند، معمولاً یک کهکشان حلقه ای شکل و یک دم دراز شکل می‌گیرد.
سال 2009: قمرهای ارباب حلقه ها
در این تصویر چهار قمر سیاره زحل که به ارباب حلقه های منظومه شمسی معروف است را می‌بینید که در حال عبور از مقابل آن هستند.
سال 2010: سحابی شاه تخته
تلسکوپ فضایی‌هابل در فوریه ۲۰۱۰ این تصویر را از سحابی شاه تخته گرفته است. این سحابی محل تولد ستاره‌های جدید است و ۷۵۰۰ سال نوری با زمین فاصله دارد.
سال 2011: کهکشان Arp 273
تلسکوپ فضایی‌هابل در سال ۲۰۱۱ این تصویر را از کهکشان Arp 273 گرفته است. کهکشان مارپیچی بزرگتر، یک دیسک دارد که پیچ و تاب‌هایی که در تصویر می‌بینید را ایجاد می‌کند. کشش جزر و مدی و گرانشی بین کهکشان‌هایی که با هم برخود کرده اند، تصویری شبیه یک گل را ایجاد کرده است.
سال 2012: سحابی سیاره ای NGC 5189
سحابی‌های سیاره ای NGC 5189 آخرین مرحله از حیات ستاره‌های متوسط مثل خورشید را نشان می‌دهد. یک ستاره در حال مرگ آخرین بقایای سوخت هسته اصلی اش را مصرف می‌کند و بخش بزرگی از مواد درونی اش را به بیرون پرتاب می‌کند.
سال 2013: سحابی سر اسب
سحابی سر اسب بین تمام سحابی‌های کشف شده موقعیت ویژه ای دارد چون برای اولین بار حدود یک قرن پیش رصد شده است. در سال ۲۰۱۳ و به مناسبت تولد 23 سالگی هابل در فضا این تصویر فوق العاده از سحابی سر اسب به ثبت رسید.
سال 2014: خوشه کهکشانی آبل ۲۷۴۴
تلسکوپ فضایی‌ هابل در سال ۲۰۱۴ عمیق ترین تصویری که تاکنون از خوشه‌های کهکشانی گرفته شده را از خوشه کهکشانی آبل ۲۷۴۴ به ثبت رساند.

به گفته ی محققان این تلسکوپ دیگر امکان اضافه کردن تجهیزات تازه و مدرن را ندارد، شاید به سختی بتواند تا پنج سال دیگر تصویربرداری کند. البته تلسکوپ فضایی جیمز وب، قرار است با هزینۀ ۸٫۸ میلیارد دلار ساخته شده در سال ۲۰۱۸ جایگزین هابل شود. این تلسکوپ فضایی ۶٫۴ تن وزن خواهد داشت و قطر آیینه اصلی آن ۶٫۵ متر یعنی سه برابر قطر آیینه تلسکوپ هابل خواهد بود. تلسکوپ جیمز وب که محصول مشترک ناسا، سازمان های فضایی اروپا و کانادا است حامل چهار وسیله از جمله چند دوربین و طیف سنج است که می تواند سیگنال های بسیار کم نور را بگیرد.

مت گرین هوز، ستاره شناس ناسا گفت: همانطور که هابل تمام متون نجوم را بازنویسی کرد، تلسکوپ فضایی جیمز وب دوباره آنها را بازنویسی خواهد کرد. ناسا این تلکسوپ را به عنوان یک ماشین زمان قدرتمند با دید مادون قرمز توصیف می کند که می تواند به بیش از ۱۳٫۵ میلیارد سال پیش نگاه و اولین ستاره ها و کهکشان هایی را که در خارج از تاریکی جهان اولیه تشکیل شده اند، مشاهده کند.

نویسنده: سمیر الله وردی/ سایت علمی بیگ بنگ

منابع: earthsky , hubblesite , thehindu , foxnews , space , spacetelescope

image_pdfimage_print
(13 نفر , میانگین : 5٫00 از 5)
لینک کوتاه مقاله : http://bigbangpage.com/?p=27891

سمیر الله وردی

کارشناس عمران، علاقمند به نجوم، کیهان شناسی، فیزیک و تکنولوژی های جدید می باشد و بعنوان نویسنده علمی- نجومی در وب سایت بیگ بنگ فعالیت می کند.

شما ممکن است این را هم بپسندید

۲ پاسخ‌ها

  1. Omid گفت:

    مطلب خیلی خوبی بود، فقط کاش در مورد نحوه عملکرش هم می نوشتین. یا یه مطلب راجبش بزارید، که چطور با اون سرعت زیاد که در مدارش حرکت می کنه میتونه فوکوس کنه و تصاویر به این زیبایی بگیره

  2. ایلا گفت:

    عالی بود واقعا مرسیی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *